Нигер мүрэн

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Нигер мүрэн
Niger river at Koulikoro.jpg
Мали уласай Куликоро хотодо Нигер мүрэнэй хэһэг
Map of River Niger.svg
Нигер мүрэн Африкын хамагай томо гол мүрэнүүдэй нэгэн юм
Эхин Гвинейн үндэрлиг
Урдан гаралга Гвинейн булан, Атлантик далай
Сүнхэрэгэй һаба 2 117 700 км²[1]
Һабын оронууд Гвиней, Мали, Нигер, Бенин, Нигери
Эгээн утань 4 180 км

Нигер мүрэн (англи Niger River) — баруун Африкын нютагаар урдан үнгэржэ, Гвинейн буланда шудхадаг мүрэн юм. Ниитэ утань 4180 км бүгөөд Нил ба Конго мүрэнэй дараагаар Африка тибдээ 3-да ородог. Нигер мүрэн Гвиней, Мали, Нигер уласуудай нютагаар дайран, Бениные хилэлэн Нигери улас уруу урдадаг. Нигер хэмээхэ нэрын гаралынь тодорхойгүй.

Газарзүй[заһабарилха]

Нигер мүрэниинь харисангуй сэбэр уһатай ба Нил мүрэнэй 10%-тай лэ тэнсэхээр булингартай байдаг байна. Ушариинь эхэ абадаг газарай шулуулигынь бага зэрэг шабарлиг тогтосотой ажа. Нил мүрэнэй адли жэл бүри үерлэхэ ба энэнь 9 һарада эхилээд 11 һарада хамагай ехэ боложо, 5 һарада татардаг байна. Энэ мүрэнэй нэгэ үбэрмэсэ тогтосонь Нигер мүрэнэй дотоод Бэлшэp хэмээгдэхэ горхи, намаг балшаг, нуур сөөрмөөһэн бүтэхэ Бельги уласай газар нютагтай тэнсэхүйсэ хэмжээнэй ногоон бүһэ юм. Жэл бүриин үер энэхүү Бэлшэpтэ загаһан агнуур болон газар таряалангын хубида туйлын таатай нүхэсэлые бүрдүүлдэг ажа. Нигер мүрэнэй бумеранг мэтэ тохойроһон хэлбэритэй тогтосонь Европын газарзүйшэдые 2000 жэл төөрэгдүүлһэн гэдэг. Атлантик далайһаа 240 км зайтай газарһаа эхэ абаад, далайн эсэрэг зүг уруу Сахарын сүлэ тиишэ урдадаг ба Тимбукту хотын оршомһоо шэглэлээ өөршэлэн эргэнэ. Эндээһээ зүүн урда зүг уруу урдажа Гвинейн буланда шудхадаг.

Эртэнэй Ромшууд Тимбукту хотын ойро урдаха голые Нил мүрэнэй нэгэ хэһэг гэж бодожо байгаа. 17-р зуунай эхин үедэ Европын эрэлшэд эдэ мүрэные үрэнэ зүг уруу урдажа Сенегал мүрэнтэй ниилдэг гэжэ үзэжэ байба. Нютагай олонхи хүмүүн Нигер мүрэнэй жэнхэнэ голидирлые мэдэдэг байһан байжа болохош европшууд 19-р зуунай һүүлдэ Скотландиин эрэлшэн Мунго Парк "Африкаар аялһаниинь" номдоо бэшэһэнээр сая мэдэжээ.

Холбооһон[заһабарилха]

Зүүлтэ[заһабарилха]

  1. Gleick, Peter H. (2000), Загбар:Link, Island Press, с. 33, ISBN 1-55963-792-7 ; online at Google Books

Ном зохёол[заһабарилха]