Перейти к содержанию

Португал

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас
República Portuguesa
Түрын туг Түрын һүлдэ
Түрын дуулалай нэрэ:
португалаар A Portuguesa
«Португал хүн»
noicon

Португал һуури байра
Ниислэл Лиссабон
Албан хэлэн Португал хэлэн
Арад түмэн  Бүгэдэ найрамдаха засаг

96.9% – португал үндэһэтэн
   3.1% – бусад арад түмэн

Түрэ засаг Холбооной улас
 -  Юрэнхылэгшэ Анибал Каваку Силва
 -  Дэд Юрэнхылэгшэ Педру Пасуш Коэлью
Уласай хурал Уласай Хурал (Assembleia da República)
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлидөө 92 151 км2 
 -  Уһанай процент (%) 0,5 %
Хүн зон
 -  Тоосоо (2013) Increase10 799 270[1] 
 -  Хүн зоной нягтарал 114 хүн/км2 
ДНБ (ХАШТ) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $247.310 тэрбум[2] (49)
 -  Нэгэ хүндэ $23,204[2] (42)
ДНБ (Нэрлэһэн) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $229.336 тэрбум[2] 
 -  Нэгэ хүндэ $22,699[2] (34)
ОТББЭ (2009) 33.7[3] 
ХХИ (2011) Increase 0.809[4] (дээдэ) (41)
Мүнгэн тэмдэгтэ Евро (EUR)
Сагай бүһэ +0
Интернет домэйн .pt
Телефоной код +351

Португал (португалаар Portugal), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас (португалаар República Portuguesa) болбол баруун урда Европын Ибериин хахад аралда Испанитай хилэ залгажа оршохо улас юм.

Баруун талаараа Атлантын далайгаар хүреэлэгдэдэг ба Атлантын далайдахи Азор, Мадейра ольтирогууд Португалиин нютаг болоно. Португал ороной 92,090 хабтагай дүрбэлжэн км нютагта 10 570 803 хүн зон ажаһуудаг. Хүн зониинь Атлантын далайн эрьеэр хоёр томо хото руугаа шахан нягтаран һуурижаһан байдаг. Хоёр томо хотынхи нэгэниинь 547 631 хүн зонтой ниислэл Лиссабон, нүгөө Порту юм. Хүн зоной үнэмлэхы олонхи португалшууд, диилэнхи олонхи христосой шажантан (тэрэнэй дотороо католигууд) юм.

15-16-р зуунай далайда гаража шэнэ газар нээхэ аянда португалиинхид оройлобо. Иигэһэнээр Португал Урда Америкэ, Африка, Ази, Номгон далайда нютагтай далайн гүрэн боложо байба. 19-р зуунда эгээн томо гадаада эзэмшэл Бразил орон тусгаар тогтоноһоноор Португалиин хүсэн буураһан. Эзэмшэлһээн эгээн һүүлдэ 1999 ондо Макаое Хитадта шэлжүүлжэ үгэһэн бэлэй.

Португал амидарха таатай оршон бүрилдэһэн, ХХИ-ээр дээдэ ангилалда багтаха, даяаршалагдаһан, дайнгүй, ЕХ, НҮБ, лата хэлэтэ оронуудай холбоо, ЭЗХАХБ, НАТО, Евробүс, Шенгенэй хэрээ зэргэ олон уласай байгуулга, хэрээе анха байгуулалсаһан, гэшүүн орон юм.

Европын эртын уласуудай нэгэн. 1143 ондо бэе даанги хаанта улас байгуулба. 15,16-р зуунда Африка, Ази, Америкэ түбидэ ехэ хэмжээнэй колониин нютагтай байжа, тэнгис дээрэхи хүсэрхэг орон болоһон байна. 1580 онһоо Испаниин хаанта харьяалагдажа, 1640 ондо Испаниин ноёрхолһоо зайлаба.

18-р зуунай һүүлшээр Наполеон Бонопартын сэрэг Португалида сүмрэлтэ хэхэ үедэ Португалиин хаанай угсаанайхи Бразилиин Рио-де-Жанейродо зугтан ошожо, 14 жэл орогножо, 1811 ондо Англиин туслалсаатайгаар Франциин сэрэгые хөөжэ гаргаба. 1820 – 1910 ондо Португали эзэн хаанта үндэһэн хуулиин тогтолсоо тогтообо. 1910 оной 10-р һарада бүгэдэ найрамдаха улас байгуулба. 1974 оной 4-р һараһаа арадшалалай үйлэ ябаса эхилүүлһэн болон Африкадахи колониин нютагаа орхижо, албан ёһоор баруунай арадшалһан тогтолсоото улас болобо. 1986 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр Европын хамтын ниигэмлигтэ нэгэдэжэ, 1999 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр еврогой һанаашалагша орон болобо.

Португалиин түүхын шухала үйлэ ябадалнууд

[Заһаха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]
Байра зүйн газарай зураг

Португал 92,090 хабтагай дүрбэлжэн километр газар нютагтай дэлхэйн 109-дэхи томо орон юм.

Португал орон Евразиин эхэ газарай туйлай баруун заха, Ибериин хахад аралай баруун урда буланда зүүн талаараа Испани уластай хилэлжэ оршодог. Хоёр уласай хилын ута 214 км. Үндэһэн нютагһаа зайдуу Атлантын далайда Азорой, Мадейра гэһэн бага бэшэ хоёр ольтирогтой.

Нютагай дундуур урдадаг Тежу голын хойто тала, илангаяа зүүн хойто хэһэгынь уулархаг, тэрэнһээ абаһан гол мүрэн ехэтэй бол Тежугэй урда талын газар нютаг (Алентежу) нам дооро тэгшэ тала юм. Тус урда үзүүрэй Алгервида уулын бага шэнги нюрга бии. Нютагай түб хэһэгтэ Эштрела (1993 м) гэжэ харисангы үндэр нюрга байдаг бол Азорой ольтирогто эгээн үндэр Пику уулань (2351 м) байдаг.

Гол мүрэнэй хүнды гадна ехэнхи хэһэгтээ хүсэллиг, галта уулын шороотой. Эндэхиин галта ууланууд эдибхитэй.

Португал нютагай хойто хилээр Минью, хойто талаар Дору (Порту хабида далайда шудхадаг) болон Мондегу, дундуур Тежу (Лиссабон оршом шудхана), зүүн урда хилээр Гвадиана зэргэ гол урдадаг. Томо нуургүйшье һаа УСС-иин cөөрэм, далан хэһэн нэлээд бии.

Эхэ газарай Португалда газарай дунда тэнгисэй уларил болон талын уларил зонхилдог. Аралнууд дээрэ тропигой уларилтай. Үбэлдөө 5—10 °C һэрюун, зундаа 20—27 °C халуун байна. Жэлдэ дундажаар 400 — 800 мм, уулархаг нютгаар 1000 — 2500 мм шииг нойтонтой.

Португалийн нютаг дэбисхэрэй 50 хубиие ой модон эзэлнэ. Ехэбшэлэн нарһан, баһа сарса ургадаг. 607 га үлүү сарса таряалжа, дэлхэй үйһэн бүглөөнэй талые Португал үйлэдбэрилдэг. Саарһан, илзамагай түүхэй эд ургадаг.

Европодо үргэн тарааһан шэлүүһэн, зэрлиг миисгэй, шоно, үнэгэн, бодон гахай, баабгайһаа гадна Африкада байдаг хамелеон зэргэ олон түрэл зүйлэй амитан Португалда бии. Нүүдэлэй шубуу дайран үнгэрдэг. Сардина, анчоус, тунец зэргэ 200 зүйлэй загаһан Атлантын далайһаа баридаг.

Португал ороной байгаалиин зурагай түүбэри
Алгерви нютагай хадан
сохёо, элһэтэ эрье
Алгерви нютагай хадан
сохёо, элһэтэ эрье  
Пенеда-Жереш гэһэн байгаалиин согсолборидо газар
Пенеда-Жереш гэһэн байгаалиин согсолборидо газар  
Эхэ газарай орьёл үндэр Эштрела нюрган (1993 м)
Эхэ газарай орьёл үндэр Эштрела нюрган (1993 м)  
Португалын эгээн үндэр Пику аралай уула (2351 м)
Португалын эгээн үндэр Пику аралай уула (2351 м)  
2011 ондо ажалаа абаһан 118-дахи юрэнхы сайд Педру Пасуш Коэлью

Португал улас 1910 ондо хаанта засагаа халажа бүгэдэ найрамдаха засагтай болоо. 1976 ондо шэнэшэлжэ баталһан үндэһэн хууляа одоо мүрдэжэ байна. Үндэһэн хуулида хуули журам тогтоохо, тэрэниие хэрэгжүүлхэ, гэмтэй һаа шүүхэ түрын эрхэтэ байгуулгые илгажа һалгаба. Эндэ:

  1. Уласай юрэнхылэгшэ (португалаар Presidente da República Portuguesa) — 5 жэл бүридэ бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг, түрын тэргүүн, зэбсэгтэ хүсэнэй юрэнхы командовалагша; юрэнхы сайд болон бусад сайдые томилхо, огсоруулха эрхэ мэдэлтэй;
  2. Уласай хурал (Assembleia da República) — 4 жэл бүри бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг нэгэ танхимай 230 һуудалтай хуули тогтоохо уласай хурал; газар газарһаа харилсан адлигүй гэшүүн һунгагдана, Лиссабоной тойрогһоо 47, Порталегрын тойрогһоо 2 һуудал эзэнээ олодог. 2011 оной һунгууляар Социал Демократ Нам (47%), Социалис Нам (32%), Арадай Нам (10%) гурба бусад 14 намай хамтаар Сан-Бенту ордоноо һууха эрхэеэ абаа.
  3. Засагай газар (Governo da República Portuguesa) — Уласай хуралай һунгуулиин үрэ дүнгээр һунгагдаһан намуудай һаналые юрэнхылэгшэ харгалзан засагай газарые бүридүүлжэ, тохирхо юрэнхы сайдые (primeiro-ministro) томилдог. Хуули тогтоомжо, түрын шиидбэри тушаалые хэрэгжүүлхэ үүргэтэй. Юрэнхы сайдһаа гадна шадар сайд, шэглэһэн яаманда сайднар, түрын нарин бэшэгэй дарганар түлөөлэн бүридүүлнэ. 1976 онһоо хойшо мүнөө 19-р ээлжын засагай газар ажаллажа байна.
  4. Шүүхэ байгуулга — Португал уласай шүүхэ байгуулга юрэнхы, түрэ захиргаанай, санхүүгэй гэжэ һалбарилдаг. Эсэсэй шатын маргааниие Дээдэ шүүхэ (Supremo Tribunal de Justiça) шиидэдэг бол үндэһэн хуулиин манаанда 13 гэшүүнтэй Үндэһэн хуулиин сэсэ зогсожо байна. Гол хуулинуудһаа хэлэбэл 1976 ондо үндэһэн хуули, 1966 ондо эргэнэй хуули, 1982 ондо эргүүгэй хуули эсэслэн баталагдаба. Саазаар абаашаха илагүй, дээдэ талань 25 жэл хорижо шиидхэдэг ба 2010 ондо гомосексуальна гэрлэлгын эрхые зүбшөөрбэ.

Португал уласай бүхэли нютаг дэбисхэр 308 һуурин газарта (португалаар município) хубаажа захирагдаад, сааша 4,260 хороо (freguesia) боложо задарна. Хэды албан ёһоной засаг захиргаанай хуваарь иимэ болобошье олон уласай жэшэгтэй ниисэжэ арай томо нэгэжэ болгон бүлэглэхэ хэрэгсээ гарадаг. Хоёр зүйлэй гурбан хэһэг нютаг болохые хэлэбэл үндэһэн Португал орон (Portugal ContinentalЭхэ газрын Португал) болон Азор, Мадейра гэһэн автономито хоёр нютаг (regiões autónomas) байдаг юм.

Дээрэхи үндэһэн Португал орон дотороо тэнсүүхэн газар нютаг бүхы 18 тойрог (distrito) болодог. Дандаа түб хотынгоо нэрээр нэрлэгдэһэн.

Эхэ газарай Португалиин 18 тойрог[5]
  Тойрогой нэрэ Нютаг дэбисхэр Хүн зон   Тойрогой нэр Нютаг дэбисхэр Хүн зон
1 Лиссабон 2,761 км² 2,250,533 10 Гуарда 5,518 км² 160,939
2 Лейрия 3,517 км² 470,930 11 Коимбра 3,947 км² 430,104
3 Сантарен 6,747 км² 453,638 12 Авейру 2,808 км² 714,200
4 Сетубал 5,064 км² 851,258 13 Визеу 5,007 км² 377,653
5 Бежа 10225 км² 152,758 14 Браганса 6,608 км² 136,252
6 Фару 4,960 км² 451,006 15 Вила-Реал 4,328 км² 206,661
7 Эвора 7,393 км² 166,706 16 Порту 2,395 км² 1,817,117
8 Порталегри 6,065 км² 118,506 17 Брага 2,673 км² 848,185
9 Каштелу-Бранку 6,675 км² 196,264 18 Виана-ду-Каштелу 2,255 км² 244,836
Далайн дундахи автономито нютагууд
Нютагай нэрэ Нютаг дэбисхэр Хүн зон Олониитэ
1 Aзорой аралнууд
2,333 км²
246,772
Азорынхид
2 Мадейра
801 км²
267,785
Мадейрынхид
Гурбан замай зэбсэгтэ хүсэнэй гол зэбсэг, техникэ

Португалиин армиин
хуягта тэргэ

Португалиин байлдаанай
хүлэг онгосо

Португалиин F-16
һүнөөгшэ онгосо

Португал улас хуурай, тэнгисэй, агаарай замай сэрэгэй хүсэнтэй. Эдэ өөрын уласые гадна добтолгоһоо баталжа хамгаалха үүргэтэй. Баһа гадаада уласта хүнэй эрхые хамгаалха энэһээ туһалалсаа үзүүлдэг. 2008 ондо 39,200 сэрэг армиин (энэ тоондо 7,500 эхэнэр) хүнтэй байжа, 2009 ондо ДНБ-эй 2.1 хубитай тэнсэхэ 5.2 тэрбум америкын доллар энэ һалбарида зарахаар түсэблэжэ байба. Энэһээ армида 21 мянган, тэнгисэй зэбсэгтэ хүсэндэ 11 мянган, агаарай зэбсэгтэ хүсэндэ 7500 хүн оногдодог.

XX зуунда Португал Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн, Португалиин колониин дайнда (1961—1974) тэмсэлдэһэн. Колонито гүрэнээ байһан 1975 онһоо хойшо Зүүн Тимор, Босни, Косово, Афганистан, Сомали, Ирак, Ливанда энхые сахюулха ажаллалгада оролсожо, Ангола (1992), Гвиней-Биссауда (1998) ажаллаһан.

Һүлдэ Хото Португал нэрэ Хун зон Дата
Абрантеш Abrantes18,60014 июнь 1916
Агуалва-КасенAgualva-Cacém121,00012 июль 2001
АгуедаÁgueda11,35714 август 1985
АлбуфейраAlbufeira16,23720 август 1986
Алкасер ду СалAlcácer do Sal9,11812 июль 1997
АлкобасаAlcobaça15,80030 август 1995
АлмадаAlmada101,50016 июнь 1973
АлмейримAlmeirim11,60716 август 1991
Алверка ду РибатежуAlverca do Ribatejo29,0869 август 1990
АмадораAmadora151,50017 сентябрь 1979
АмарантеAmarante11,00014 август 1985
АмораAmora53,6382 июль 1993
АнадияAnadia3,5339 декабрь 2004
Ангра ду ЕроижмуAngra do Heroísmo21,20021 август 1534
АвейроAveiro67,00311 апрель 1759
БарселушBarcelos20,0006 сентябрь 1928
БарейруBarreiro50,23228 июнь 1984
БежаBeja23,47510 апрель 1521
БрагаBraga170,250малум туш
БрагансаBragança19,99823 февраль 1464
ВалбонValbom14,1009 декабрь 2004
Вале ди КамбраVale de Cambra4,2002 июль 1993
ВалонгуValongo27,90010 август 1990
ВалпасушValpaços4,10224 июнь 1999
Вендаш НовашVendas Novas10,1032 июль 1993
Виана-ду-КаштелуViana do Castelo36,75020 январь 1848
ВизеуViseu50,583малум туш
ВизелаVizela10,1001 сентябрь 1998
Вила БалейраVila Baleira4,4752 август 1996
Вила ду КондеVila do Conde32,2571 февруари 1988
Вила Нова ди ГаяVila Nova de Gaia178,52628 июнь 1984
Вила Нова ди Санту АндреVila Nova de Santo André12,12326 август 2003
Вила Нова ди ФамилисанVila Nova de Famalicão30,10014 август 1985
Вила Нова ди Фож КоаVila Nova de Foz Côa3,30312 июль 1997
Вила РеалVila Real27,25020 июль 1925
Вила Реал ди Санту АнтониуVila Real de Santo António11,00019 апрель 1988
Вила Франка ди ШираVila Franca de Xira19,00028 июнь 1984
ГандраGandra5,20026 август 2003
Гафанья-да-НазарэGafanha da Nazaré14,02121 июль 2001
ГимараешGuimarães52,18123 июнь 1853
ГовеяGouveia3,5001 февраль 1988
ГондомарGondomar25,00016 август 1991
ГуардаGuarda32,27427 ноември 1199
ИлявуÍlhavo17,2009 август 1990
Калдаш да РайняCaldas da Rainha30,00626 август 1927
Камара ди ЛобушCâmara de Lobos16,8422 август 1996
КанисуCaniço11,5869 июнь 2005
КантаньедиCantanhede7,06616 август 1991
КарташуCartaxo10,11530 август 1995
КартейраQuarteira21,00024 юнь 1999
Каштелу-БранкуCastelo Branco34,52520 март 1771
КелушQueluz116,12424 июль 1997
КовиляCovilhã36,14720 октябрь 1870
КоимбраCoimbra138,540малум туш
Коща да КапарикаCosta da Caparica14,1009 декабрь 2004
ЛагоаLagoa5,00012 июль 2001
ЛагушLagos20,00027 январь 1573
ЛамегуLamego12,000малум туш
ЛейрияLeiria50,26413 июнь 1545
ЛиссабонLisboa508,209малу туш
ЛишаLixa5,50030 август 1995
ЛолеLoulé24,0001 февраль 1988
ЛорешLoures26,0009 август 1990
ЛорозаLourosa11,30012 июль 2001
МаяMaia40,00023 август 1986
МангуалдеMangualde8,10712 июль 2001
Мариня ГрандеMarinha Grande29,10019 апрель 1988
Марку ди КанавезешMarco de Canaveses9,0002 июль 1993
Маседу ди КавалейрушMacedo de Cavaleiros7,80024 июнь 1999
МатузиньошMatosinhos47,70328 июнь 1984
МашикуMachico13,7002 август 1996
МеалядаMealhada5,50026 август 2003
МедаMêda2,0049 декабрь 2004
Миранда ду ДоруMiranda do Douro2,00010 июль 1545
МиранделаMirandela11,00028 июнь 1984
Монтемор-у-НовуMontemor-o-Novo14,00018 апрель 1988
МонтижуMontijo30,48614 август 1985
МораMoura10,0001 февраль 1988
ОварOvar18,90028 июнь 1984
ОдивелашOdivelas54,50010 август 1990
Оливейра ди АземейшOliveira de Azeméis15,00016 май 1984
Оливейра ду БайруOliveira do Bairro5,00526 август 2003
Оливейра ду ОспиталOliveira do Hospital4,4002 июль 1993
ОлянOlhão31,10014 август 1985
ОренOurém11,10016 август 1991
ОртаHorta9,0004 июль 1833
ПаредешParedes12,50016 август 1991
Пасуш ди ФерейраPaços de Ferreira9,0002 июль 1993
Пезу да РегуаPeso da Régua10,00014 август 1985
ПенафиелPenafiel10,0003 март 1770
ПенишеPeniche17,5001 февраль 1988
ПиньелPinhel3,50025 август 1770
Повуа ди Санта ИрияPóvoa de Santa Iria28,00024 июнь 1999
Повуа ди ВаршинPóvoa de Varzim38,25716 июнь 1973
ПомбалPombal18,50016 август 1991
Понта ДелгадаPonta Delgada46,1022 апрель 1546
Понте ди СорPonte de Sor11,00014 август 1985
ПорталегреPortalegre15,70023 май 1550
ПортиманPortimão40,70011 декабрь 1924
ПортуPorto240,227малум туш
Прая да ВиторияPraia da Vitória6,50020 июнь 1981
РебордозаRebordosa12,10026 август 2003
Регенгуш ди МонсарашReguengos de Monsaraz7,9009 декабрь 2004
Рибейра ГрандеRibeira Grande6,35029 июнь 1981
Риу МайорRio Maior11,10214 август 1985
Риу ТинтуRio Tinto61,22730 август 1995
СабугалSabugal2,3009 декабрь 2004
СакавенSacavém17,0004 июнь 1997
Санта Комба ДанSanta Comba Dão3,20024 июнь 1999
Санта КрушSanta Cruz6,5002 август 1996
Санта Мария да ФейраSanta Maria da Feira16,90014 август 1985
СантанаSantana3,3001 январь 2001
СантаренSantarém30,10024 декабрь 1868
Сантягу ду КасенSantiago do Cacém7,75316 август 1991
Санту ТирсуSanto Tirso14,10014 август 1985
Сан Жуан да МадейраSão João da Madeira21,10228 июнь 1984
Сан Мамеде ди ИнфещаSão Mamede de Infesta27,00012 июль 2001
Сан Салвадор ди ЛорделуSão Salvador de Lordelo11,00026 август 2003
СеяSeia7,00023 август 1986
СерпаSerpa9,99026 август 2003
СетубалSetúbal120,63619 апрель 1860
СейшалSeixal31,1012 июль 1993
СилвешSilves11,000малум туш
СинешSines15,55512 июль 1997
ТарокаTarouca3,2009 декабрь 2004
ТавираTavira13,30016 март 1520
ТомарTomar20,00012 февраль 1844
ТонделаTondela10,1201 февраль 1988
Ториш ВедрашTorres Vedras27,2003 февраль1979
Ториш НовашTorres Novas14,90014 август 1985
ТранкозуTrancoso3,3509 декабрь 2004
ТрофаTrofa22,0002 июль 1993
ФароFaro43,7577 сентябрь 1540
ФатимаFátima10,30212 июль 1997
ФафеFafe15,32323 август 1986
ФелгейрашFelgueiras15,10010 август 1990
ФиаешFiães13,10012 июль 2001
Фигейра да ФошFigueira da Foz36,50020 сентябрь 1882
ФреамундеFreamunde7,45212 июль 2001
ФунданFundão8,95719 апрель 1988
ФуншалFunchal100,52621 август 1508
ШавешChaves19,30718 март 1929
ЭвораÉvora46,417малум туш
ЭзмуришEsmoriz11,2002 юли 1993
ЭлвашElvas28,1063 апрель 1513
ЭнтронкаментуEntroncamento20,06516 август 1991
ЭрмезиндеErmesinde40,13910 август 1990
ЭшпиньоEspinho10,50016 июнь 1973
ЭшпозендеEsposende9,1482 июль 1993
ЭштарежаEstarreja7,0009 декабрь 2004
ЭштремушEstremoz9,01131 август 1926
  1. Census.gov (2013). Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce. the original on 2013-05-05 үдэрһөө архивлагдаһан. 2013-05-09 үдэртэ хандаһан.
  2. 1 2 3 4 Portugal. International Monetary Fund. 6 May 2011 үдэртэ хандаһан.
  3. Gini Index. Instituto Nacional de Estatística. 14 July 2011 үдэртэ хандаһан.
  4. Human Development Report 2010. United Nations (2010). 5 November 2010 үдэртэ хандаһан.
  5. Districts of Portugal. Distritosdeportugal.com. 22 August 2010 үдэртэ хандаһан.
Засагай газар
Худалдаан
Аян
Европо
Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хойто Македони · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони