Людвиг ван Бетховен

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Людвиг ван Бетховен
Ludwig van Beethoven
Ажал үйлэ:

хүгжэмэй зохёолшо, хүгжэмшэ, багша

Түрэһэн үдэр:

1770 оной 12 һарын 16

Түрэһэн газар:

Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg Бонн, Германи

Уласай эрхэтэн:

Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svgFlag of the Habsburg Monarchy.svg

Наһа бараһан үдэр:

1827 оной 3 һарын 26 (65 наһатай)

Наһа бараһан газар:

Flag of the Habsburg Monarchy.svg Вена, Австри

Һургалта:

Йозеф Хайдн, Иоханн Георг Альбрехтсбергер, Антонио Сальери

Ажал хэһэн саг:

классицизмромантизм

Людвиг ван Бетховен (германяар Ludwig van Beethoven, 1770 оной 12 һарын 16 - 1827 оной 3 һарын 26) Германиин хүгжэмэй зохёолшо, пианист юм. Баруунай хүгжэмэй урлагэй һонгодог ба романтизмын үеын хоорондохо шэлжэлтэй үеын маша шухал хүн байһан бүгөөд одоошье гэһэн хамагай нүлөө бүхэй, ниитэдэ таашагдаһан хүгжэмэй зохёолшодой нэгэ хэбээр байна.

Намтар[заһабарилха]

Залуу наһа[заһабарилха]

Залуу Бетховен

Хүгжэмэй һуута зохёолшо Людвиг ван Бетховен Германиин Бонн хотодо түрөө. Абяас бэлэгиинь багааһаа тодорһон Бетховен 10 наһандаа даралтада хүгжэм, бадралта бэшэгүүрээр тоглодогоороо Бонн хотодо алдаршажа эхилжээ. 17 наһатайдаа Вена хотоноо ошожо хэдэнһээ мүрөөдһэн алдарта В. Моцартай хүгжэмдэхые сонсоһон түдыгүй дотоно танилсаһаниинь түүнэдэ асара ехэ урам зориг нэмэжээ. Хоёр ехэ хүнэй анханай ушарал Бетховенай ерээдүйе түгэс тодорхойлжо үгэһэн юм. Гэбшье энэ уулзалта түдэ удаһангүй Л.Бетховенай эхэ наһа баража хүндэ гараза тохёолдоһон баһа амиа бодогшо эсэгиинь орон гэрээ орхижо одоһон тула Бетховенда хоёр дүүгээ асарша тэтэгэхэ үүргэ ногдоһон байна. Эндэ Бетховен дууриин театрай эрэдүү хэлшээр ажалалжа сүлөө забандаа концертда хүгжэмдэжэ, хүгжэмэй хэшээл заадаг болобо.

Л.В.Бетховен хобор олододог амралтынхаа сагые үзэсгэлэнтэ байгаалитай Бонн хотын захада үнгөөрхэ дуратай бүгөөд Райн мүрэнэй хүбөө тэгшэхэн тала газар, ой модон дотор байгаалиин һайхан абяа эгшэг сонсон һуужа зоблон зүдэгүүртэ амидралаа мартагнадаг байгаа. Энэ үедэ Бетховен өөрын болон үргэн олоной сэтьгэл һанаа, зоблон жаргалые зохёол бүтээлдээ али болохо тодо тусгахые эрхэмлэжэ анханайхаа соната, эгшэглэнтэ аялгуу, дүрбэл, гурбалые туурбиһан. 1789 ондо Франциин хүрэнгэтэнэй арадшалһан хубисхалай нүргээнтэ жэлүүд эхилбэ. Элэ нүргээн Герман ороные нэгэ адил хамаршээ. Энэ үедэ философиин һалбариин сонсогшо байһан Л. Бетховен бусад нүхэдэй нэгэн адил аха дүү ёһо, тэгшэ эрхэ, эрхэ сүлөөнэй тухай мүрөөдэжэ хубисхалай үзэл һанаанда үнэншэ байхаа тангараглажаа. Оюутанууд түүнэй «Сүлөөтэ хүн гэдэг» дууные нюусаар дуулажа байгаа. Л.Бетховен тиихэдэ хубисхалай үзэл һанаагаар хүүмүүжэһэниинь түүнэй хосгүй абяас бэлэгые тэтгэхэ хур, ибээхэ нар боложо үгэһэн бэлээ.

Бүтээл туурбилай үенүүд[заһабарилха]

Бетховен 1815 ондо.

Л. Бетховен ниитэдээ 32 эгэшэглэнтэ аялгуу (соната) бэшэһэн юм. Доро бүрыдээ хэн нэгэн хүндэ зорюулагдаһан эдгээр бүтээлдэ һуута хүгжэмэй зохёолшын дотоод сэтьгэл, зориг эрэмэлзэл, зобнил, дуртагал нэбэтэ шэнэгэһэн байдаг. Л. Бетховен юһэн симфони бэшэһэнэй анханайхые Вена хотоноо тогложоо. Үнэн сэтьгэлэй баяр баяасхаланай дамжуулһан эхиныхээ хэһэгһээ түгэсхэл хүртэлээ хүнэй һайн сэтьгэл, хүсэл тэмүүлэлые элирхылһэн энэ симфониин гол онсолог байба. Хүгжэмэй һуута зохёолшын абияас бэлэг иинхүү едэ ундарша алдар хүндэ хүлээһэн болобошье хэдэн жэлэй үмэнэ эхилһэн шэхэнэй дүлиирэлиинь улам даамжаршээ. Гэбшье тэрэ бүүтэхэ тэмсэхэ, аза жаргалые хүсэхэ мүрөөдэлөө орхиһонгүй.

«Би түүндэ дурлажа тэрэшье намайгаа хайрлагаа» гэжэ багын найздаа бэшэжэ байһан Жулетта Гвиччарди гэдэг басагантай тэрэ тааралдажа 1802 ондо түүндэ зорюулһан алдарта «Һарын сонатые» бэшэһэн. Сонатын эхинэй хэһэгтэ зайрай шэмээгүй, сэтьгэлэй зобори дүрсэлэгдэжэ, хоёрдугаар хэһэгтэ шаламгай, сэбэлзүүр аалигүй байдал элирнэ. Бетховенай дурлал бүтээлгүй боложо, бэеын зоблон дээрэ сэтьгэлэй зоблон нэмэн даражаа. Энэ үедэ хоёрдугаар симфони зохёоһон бүгөөд түүндэ залуу наһанайха дуран дурлал хүсэл тэмүүлэл шэнгэһэн. 1804 ондо тэмсэл, илалтын бэлигдэл болоһон гурбадугаар симфони бэшэбэ. Хүгжэмэй дүлии зохёолшо хэдыгээр концертда тоглохо, ударидааша хэхээ бараг болиһон болобошье гайхамшагтай симфонинууд, дуртагал ая, соната, дүрбэлүүдээ бүтэһээр байгаа.

1812 ондо долоо, наймадугаар симфони хэдэн һарын дотор бэшэһэн. 1816 онһоо 1823 ох хүртэл олон янзын үбшэн эмхэг тусшье баһа ахуй амидаралай хубида ехээхэн хашагдамал байһан болобошье тэрэ тэсбэрлэһээр, бүтээһээр байба. Бетховенай 9-р симфони боло түүнэй уран бүтээлэй оргил юм. Энэ боло симфониин түүхэндэ анха удаа дуушад дуулажа, түүнэй хүгжэлдэ шэнэшлэл хэһэн алдарта бүтээл байгаа. Бетховен уг алдарта симфони бэшэжэ байхадаа таг дүлии байһан юм. 1824 оной 5-р һарада энэ һуута бүтээлээ ударидан тоглуулжа дууһаад, эргэжэ ёһолохдоо сонсогшодой алга ташилтын нижигнээные огто сонсохогүй гагсахүү нёлбоһон мэлтэгэнэһэн нюудээр баяр бахадалдаа дэбэрһэн сонсогшо олоной дахин сонсохые шаардаһан гар иралзажа байхые хаража, тэдэндэ юу бүтээжэ үгэһэнөө ойлгожоо. 1826 ондо Л. Бетховен амидаралынхаа һүүлшын бүтээл болохо шабхадаһата хүгжэмэй дүрбэлэйе дууһагаад байха үедэ һалхинда сохюулһан. «Би мянга дахин амидархые хүсэжэ байна», «Өөр баһа хэдэ хэдэн томо бүтээлээ юртэмсэдэ бэлэглэнэ» гэжэ бодожо ябаһан хүгжэмэй ехэ зохёолшо таалал түгэсбэ.

Зобоһон тэмсэһэн хэн бүхэнэй үлэмжэ дотоно нүхэр, агуу сод хүнэй нэгэ Л.Бетховенай амидарал иинхүү 57 дахи жэлдээ тасаршээ. Һуута хүгжэмэй зохёолшын бүтээлүүд илангаяа алдарта «Һарын сонатые» Владимир Ленин үндэр үнэлжэ:

« Аппасионатаһаа үлүү һайхан зүйлые би мэдэхэгүй. Гайхамшагтай һайхан, ерэ буһын аялгуу юм. Хүн ямар ехэ гайхамшагые бүтээдэг юм бэ? »

гэжэ бэшэһэн бэлэй.

Хүгжэмэй хэһэг хубинууд[заһабарилха]

(аудио)
"Баярай магтаал" - 9 симфониин олоороо дулаалга (Европын холбооной түрын дуулал)
фортепиано
Туһа
(аудио)
5 дахи симфони до минор, 1 хуби - Allegro con brio
Туһа
(аудио)
Элизэһээ (25 дахи багатель)
Туһа
(аудио)
14 дэхи фортепианогой соната «Һарын соната», 1 хуби - Adagio sostenuto
Туһа
(аудио)
4 дэхи фортепианогой концерт, 1 хуби
Туһа

Холбооһон[заһабарилха]

Зүүлтэ[заһабарилха]