Ородой эзэнтэ улас

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Ородой эзэнтэ улас
Россійская Имперія
Эзэнтэ гүрэн
Flag of Russia.svg
1721 — 1917


Flag of Russia.svg
 
Flag of the German Empire.svg
 
Flag of Japan.svg
 
Flag of the Mountainous Republic of the Northern Caucasus.svg
 
Flag of Mongolia (1911-1921).svg
Flag of Russia.svg Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg
Туг Богони һүлдэ
Уряа
Съ нами Богъ!
"Бидэнэр Бурхантай!"
Дуулал
Боже, Царя храни!
Бурхан, Эзэн хааные авраарай!
Russian Empire (orthographic projection).svg
Ородой эзэнтэ уласай хамаг газар (анахронистик)
Ниислэл Санкт-Петербург
(1721–1728)
Москва
(1728–1730)
Санкт-Петербург
(1730–1917)
Хэлэн(үүд) Ород
Шажан Албан ёһоноор:
Православи
Мүнгэн тэмдэгтэ рубль
Газар нютаг 22,800,000 км² (1866)
Хүн зон 181,537,800 (1916)
Обог удам Романовууд
Эзэн хаан
 - 1721–1725 I Пётр (түрүүшын эзэн хаан)
 - 1894–1917 II Николай (һүүлшын эзэн хаан)


Ородой эзэнтэ улас (Ород: Российская Империя) 1721-1917 оной хоорондо оршон тогтоножо байһан Ород үндэһэтэнэй байгуулһан, олон угаһаатные багтаажа байһан хаанта засагтай улас байһан бүгөөд түүхэн дэхэ хамагай томо газар нютагтай уласуудай нэгэ юм. 1917 оной Октябриин хубисхалаар нуража, Бүгэдэ Найрамдаха Ород Улас, Зүблэлтэ Холбооноор залгамжлагдаһан. 1897 оной хүн амын тооллогын мэдээгээр 125 сая 600 мянган хүн тоологдсон нь тухай үед Британиин эзэнтэ улас, Чин улас хоёрын дараа 3-рт жагсажа байжээ.

Түүхэ[заһабарилха]

15-18-р зуунай үедэ Османай эзэнтэ гүрэнэй түрэмгийллээс айж дагаар орсон Армен, Гүржүүд, Манжиин түрэмгылэлһээ зугатан дагаар ороһон Хальмаг, Хасагууд эзэнтэ уласай ивээлд багтажа байһан боло 18-р зуунай һүүлшэ 19-р зуунай эхээр I Александр хаан сэрэг зэбсэгэй хүшээр колони эзэмшин эзэнтэ гүрэнээ тэлэжэ Англи, Франциин (Наполеон) хаадатай тохиролсон Европо түбие хубаан абашье байлаа. Ородой эзэнтэ гүрэнэй хүрээгээ тэлэхэ шуналта һанаархалда шэнээр хүшэрхэгжэжэ байһан Прусси (германай эзэнтэ улас), Япон уласууд һаада боложо байба. Иинхүү Ород улас хүшээр болон хүшинд автагдан нэгтгэсэн христын, лала, еврей, будда, бөө мүргэлэй шажантай олон үндэһэтэн яһатанһаа бүрдэһэн Ехэ эзэнтэ гүрэн бололоо. 1914 ондо Ород улас үндэһэнэй ниитэ бүтээгдэхүүнээрээ дэлхэйдэ 5-р байранда орожо байба. 1861-1913 онуудта үйлдэбэрлэлын бүтээгдэхүүн 12 дахин үһэһэн байна. Гэбшье 1917 оной хубисхал, иргэнэй дайн, гадаадын интервенциин нүлөөгөөр газар нютагааһаа 90 мянган ама км нютаг, 49 сая хүн амаа алджээ. Дайн, үлһэгэлэн, тахалһаа болон олон сая хүнээ (185,2 саяас 136,9 сая) алдаба. 1917 оны Октябриин хубисхалай дараа Ородой эзэн хааные хороожо эзэнтэ гүрэнэй түүхэ түгһэһэншье түүные залгамжлан ЗСБНХУ 1922 ондо үүсэн тогтсон юм.

Зүүлтэ[заһабарилха]