Ахын аймаг

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ахын аймаг
—  Буряад Уласай аймаг  —
ородоор Окинский район
Ахын аймаг

Һүлдэ тэмдэг
Буряад Уластахи Ахын аймаг
Улас орон Орос ОХУ
Уласай аймаг Flag of Buryatia.svg Буряад Улас
Газар нютаг 26 594,03[1] км²
Хүн зон 2017 ондо Increase 5 470 хүн
Нягтарал 0,21 хүн/км²
Арад түмэн буряадууд, һоёд
Нютагай олон Ахынхид
Аймагай толгойлогшо Мадасов Матвей Валентинович
Сагай бүһэ MSK+5 (UTC+8) (НЗНС+8)
Телефоной_код +7 30150
Автомашин 03
Сахим газар okarb.ru (ородоор)

Ахын аймаг (ородоор Окинский райо́н) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Үрлэг тосхон. Талмай: 26 012 модо²[2]. Хүн зон: 5348[3].

Газар зүй[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Зүүн Саяанай хормойгоор үндэр газарта Ахын аймаг оршодог. Аймагай дэбисхэр дээгүүр Аха, Хути, Бүлэн, Уураг, Онот, Ерма, Ехэ-Уһан гэдэг голнууд урдадаг. Эдэ голнууд далайн нюрууһаа дээшэ 700-1600 м. газараар урдана. Эгээл үндэр сэгынь 3500 метртэ хүрэдэг Мүнхэ-Һарьдаг юм.

Ахын дайда шэрүүн уларилтай, уулануудайнь орой үбэл зунгүй саһан малгайгаа абадаггүй байха. Ойдо мододойнь ехэнхи хубиие шэнэһэн эзэлдэг - 60%, хуша үсөөн – 20%, 14% – нарһан. Голоороо холимог ойтой.

Түүхэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

ХVIII зуун жэлэй эхин болотор эндэ һуурин, тосхонууд үгы шахуу байһан, зунай сагта һоёдууд болон буряадуудай ерэжэ, агнуури эрхилдэг газар байһан юм.

1727 онһоо энээн руу ородууд бии боложо захалһан. Тиихэдээ харуул хараха даабаритай үсөөн тоото ород хасагууд лэ ерэһэн байдаг.

Аймагай улад зон ехэнхидээл мал ажалтай. Агнуури хүгжэнги. Эндэ һарлаг үүлтэрэй мал олон, һарлагуудай байһан газарта хайнагууд элбэг байдаг. 1935 он болотор һоёдууд оро үсхэбэрилдэг байгаа, үсөөншье һаа мүнөөшье бии. 1940 он болотор Ахын аймаг Түнхэнэй аймагай харьяата байһан, «Һоёд хушуун» гээд нэрлэгдэдэг байһан юм.

Ахын аймаг ашагта малтамалнуудаар баян. 1846 ондо Алибер гэдэг француз Ботоголой һарьдагтахи Марийнска графидай уурхай худалдажа абаад, промышленна үйлэдбэри нээһэн байха юм. Мүнөөшье тиишэ хэгдэһэн харгынь эли байдаг. Һайн шанартай асбестхризотил элбэг, Аха, Хути голнуудаар алтан элбэг олзоборилогдодог байгаа.

Хүдөө һуурин[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Һуурин газар Засаг захиргаанай түб Хүн зоной тоо Талмай
«Баруун-Гол» хүдөөгэй һуурин газар Хүжэр 785 272,97[1]
«Орлиг» хүдөөгэй һуурин газар Орлиг 3117 479,08[1]
«Саяан» хүдөөгэй һуурин газар Саяан 518 241,22[1]
«Һоёд» хүдөөгэй һуурин газар Сорог 1050 1366,01[1]

Ажаглалата[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Республика Бурятия. Общая площадь земель муниципального образования
  2. Министерство культуры Республики Бурятия: Районы Республики Бурятия ((ород)).
  3. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2010г. (xls) ((ород)).

Холбооһон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]