Рихард Вагнер

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Рихард Вагнер
Richard Wagner
portrait
Ажал үйлэ:

хүгжэмэй зохёолшо (дууриин зохёолшо)

Түрэһэн үдэр:

1813 оной 5 һарын 22(1813-05-22)[1][2][3]

Түрэһэн газар:

Лейпциг

Эрхэтэнэй харьяалал:

Flag of the German Empire.svg Герман

Наһа бараһан үдэр:

1883 оной 2 һарын 13(1883-02-13)[1][2][3] (69 наһатай)

Наһа бараһан газар:

Венеци

Гарай үзэг:

Richard Wagner Signature.svg

Вильгельм Рихард Вагнер (германяар Wilhelm Richard Wagner, 22.5.1813, Лейпциг, - 13.2.1883, Венеци), Германиин хүгжэмэй зохёолшо, дирижёр, театрын найруулагша болон ниитэлэлшэ юм. Дууринууд (операнууд): «Фея дангинанууд» (К. Гоцци, 1833-34, 1888 оной зүжэг), «Дуранай хориглол» (У. Шекспир, 1836 оной зүжэг), «Риенци» (Э. Бульвер-Литтон, 1838-40, 1842 оной зүжэг). 1839-42 ондо Париста ажа һуухадаа түрүүшын болонгир бүтээлнүүдээ бэшэһэн: «Фауст» увертюра (И. В. Гёте, 1840 он, 1855 ондо һүүлшын заһабари) ба «Ниидэдэг голландиинхин» (Г. Гейне, 1841 он, 1843 ондо тайзанда табигдаһан). 1843-49 ондо хаанай ордоной театрын дирижёроор хүдэлхэдээ 2 дуури оперануудые бэшээ: «Тангейзер» (1843-45, 1845 ондо тайзанда табигдаһан) ба «Лоэнгрин» (1845-48, 1850, Веймарда тайзанда табигдаһан). 1852-56 ондо VII-IX зуунай Скандинавиин «Эдда» үльгэр ба XII зуунай Германиин «Нибелунгуудай бэһэлиг» домогой һууряар «Нибелунгуудай дуун» гэһэн циклын «Рейнэй алтан» ба «Валькири» түрүүшын хоёр оперануудые бүтөөбэ. 1857-59 ондо «Тристан Изольда хоёр» оперые бэшэбэ (Страсбургын Готфрид, 1865, Мюнхендэ тайзанда табигдаһан). 1868 ондо Мюнхендэ тэрэнэй «Нюрнбергэй мейстерзингернүүд» гэһэн опера тайзанда табигдаһан байгаа. 1871-74 ондо тэрэ «Нибелунгуудай бэһэлиг»-эй һүүлшын хоёр оперануудые дүүргэбэ: «Зигфрид» ба «Тэнгэринэрэй үхэл». Бүхэ дүрбэн хэһэгтэй «Нибелунгуудай бэһэлиг» опера Байройтой театрда (1876) тайзанда табигдаһан бэлэй. 1882 ондо Байройтдо тэрэнэй «Парсифаль» опера-мистери тайзанда табигдаба.

Шухала бүтээлнүүд[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Оперонууд[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  • «Фея дангинанууд», гурбан акттай (1833 ондо дүүргэһэн);
  • «Палермын шаби басаган» (1836);
  • «Риэнци», табан акттай (1840);
  • «Аянша далайшан», гурбан акттайх (1841);
  • «Таннһойзер», гурбан акттай (1845);
  • «Лоэнгрин», гурбан акттай (1848);
  • «Рейнэй алтан», «Нибелунгуудай дуун» гэһэн тетралогиин 1-р хэһэг (1854);
  • «Валькири», тетралогиин 2-р хэһэг, гурбан акттай (1856);
  • «Тристан Изольда хоёр», гурбан акттай (1859);
  • «Зигфрид», тетралогиин 3-р хэһэг, гурбан акттай (1869);
  • «Нюрнбергын мейстерзингернууд», гурбан акттай (1867);
  • «Тэнгэринэрэй үхэл» тетралогиин 4-р хэһэг, гурбан акттай (1874);
  • «Парсифаль», гурбан акттай (1882).

Симфониин ба найрал дуунай бүтээлнүүд[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  • увертюрэ b-dur (1830);
  • увертюрэ d-moll (1831);
  • фуга хэлбэритэй увертюрэ (1831);
  • «Polonia» увертюрэ, c-dur (1832);
  • симфони (1832);
  • найрал дуун ба оркестрдэ зорюулһан шэнэ жэлэй кантата (1834);
  • «Христофор Колумб» увертюрэ (1835);
  • «Уулын сабдаг», Глейхэй фееридэ зорюулһан хүгжэм ба хоолойн номернууд (1836);
  • «Rule Britannia» увертюрэ (1836);
  • «Фауст» увертюрэ (1840);
  • эрэ найрал дуун ба оркестрдэ зорюулһан апостолнуудай сценэ (1843);
  • Фридрих-Август хаанай хүшөөгэй нээлтын кантата (1843);
  • Эвриантын хүгжэмые хэрэглэдэг Веберэй дурасхалда хүдөөлэлгын марш (1844);
  • «Huldigungs-marsch» (1864);
  • «Siegfried’s Idylle» (1870);
  • «Kaisermarsch» (1871);
  • Филадельфидэхи Бүхэдэлхэйн үзэсхэлэндэ зорюулһан марш (1876).
  1. 1,0 1,1 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118594117 // общий нормативный контроль — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform — 2011.
  3. 3,0 3,1 (unspecified title)