Иврит

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Перейти к навигации Перейти к поиску
Еврей
עִבְרִית
Ivrit
Өөрын нэрэ Израиль: [(ʔ)ivˈʁit] - [(ʔ)ivˈɾit],
Сефард): [ʕivˈɾit],
Ирагай: [ʕibˈriːθ],
Йеменэй: [ʕivˈriːθ],
Ашкенази: [ˈivʀis]
Тараалга Израиль
Дэлхэй иудаизмын сүмын хэлэн, Баруун эрье[1]
Түрэлхи хэлэтнэй тоо

Хэлэгшэд < 10 000 000
 Израиль
Түрэлхи хэлэн 5 300 000 (2009);[2]
Хоёрдогшо хэлэн 2 000 000 - 2 200 000 (2009)
 Америкын Нэгэдэһэн Улас
Гэр бүлын хэлэн 200 000 (бараг) Америкын Нэгэдэһэн Уласта гэртээ ивридээр хэлэгшэд 1
1United States Census 2000 PHC-T-37. Ability to Speak English by Language Spoken at Home: 2000. Table 1a.PDF (11.8 KB)

Загбар:Country data Палестинэ
Хоёрдогшо хэлэн 500 000 - 1 000 000
Хэлэнэй ангилал
Үзэг бэшэг Еврей бэшэг
Албан ёһоной хэрэглээ
Улас  Израиль
Тохируулагша байгууллага Иврит хэлэнэй академи
האקדמיה ללשון העברית (HaAkademia LaLashon Ha‘Ivrit)
Томьёолбори
ISO 639-1 he
ISO 639-2 heb
ISO 639-3 Either
heb – Мүнөө үеын иврит
hbo – Эртын иврит

Иврит хэлэн (ивридээр עִבְרִית) гээшэ Афро-Азиин хэлэнэй бүлэгэй семидэй бүлэдэ багтаадаг хэлэн юм. Эртэ үеын палестинэшүүдэй нютагта ажамидарһан еврейнүүдэй түрэлхи хэлэн байһан эртын иврит (тус хэлээр библиин эхэ үндэһэн танах бэшэгдэһэн дээрэһээ арюун номой иврит гэнэ) болон мүнөө үеын Израилиин албан ёһоной хэлэн болохо мүнөө үеын иврит хоёрые илгаарна. Арюун ном бэшэгдэһэн ивридые «арюун хөөрэн» гэһэн удхатайгаар «лашон а-кодеш» (לשון הקודשלשון הקודש) гэжэ нэрлэнэ.

Эртын иврит хэлэн еврейнүүдэй дэлхэйн ондоо газар нютагаар тархан һуурижажа (диаспора) эхилһээр аажам аажамаар үгы болгожо, хожомдо еврейнүүдэй ажаһуудаг нютаг бүридэ ивридэй орондо араб, сефард, идиш гэхэ мэтэ хэлэнүүдые үдэр бүри ажамидаралда хэрэглэжэ эхилбэ. Ушар дээрэһээ 2000 шахуу жэлэй үлүү иудаизмын хэлэн байһан иврит миин лэ библи (танах), мишна, залбарал ба еврейнүүдэй хоорондо харилсаанда хэрэглэгдэжэ байһан. Хариншье һаа, XX зуун жэлдэ иврит хэлэн Израиль улас байгуулһан хада мүнөө үеын иврит боложо дахин һэргэбэ.

Тус хэлэниие нэрлэхэдээ хэрэглэдэг «иври» хадаа манай ээрын үмэнэ Евфрат мүрэниие гаталжа Палестинэдэ һуурижажа ерэһэн «еврей» арад зоной нэрэһээ гараба гээшэ. МЭҮ 3000 оной шахуу Халдей нютагай Урһаа (мүнөө Иракай Телль-Эль-Мукайяр) Ханаан газараар (мүнөөгэй Израиль ба Палестинэ) нүүдэжэ ерэһэн Авраамай зон еврейнүүд гээд, тэрэнэй хэлэн иврит болоно.

Араб хэлэн мэтэ баруунһаа зүүн тээ бэшэхэ дүримтэй, хашалган үзэг байдаг аад, аялган хэрэггүй бэшэгтэй. «Некудот» гэжэ аялганай тэмдэг (аялуулга) байдагшье һаа, тус үзэгүүд юрэдөө хэрэглэгдэдэггүй аад, хари үгэнүүдые гү, али маша тодорхой бэшэбэл хэрэглэгдэнэ.

Иврит хэлэн араб хэлэнһээ, герман хэлэнһээ абтаһан  үгэнүүд олон байна.

Ивридэй үзэглэл[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Үзэгүүд (хашалган)[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Алеф Бет Гимель Далет Һэ Вав Зайн Хэт Тэт Йуд Каф
א א ב ב ג ג ד ד ה ה ו ו ז ז ח ח ט ט י י כ כ
ך ך
Ламед Мем Нун Самэх Айн Пэ Цади Коф Рэш Шин Тав
ל ל מ מ נ נ ס ס ע ע פ פ צ צ ק ק ר ר ש ש ת ת
ם ם ן ן ף ף ץ ץ

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]