Тюмениин можо

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Перейти к навигации Перейти к поиску
Оросой холбоото уласай нютаг можо
Тюмениин можо
Тюменская область
Туг Һүлдэ
Flag of Tyumen Oblast.svg Coat of arms of Tyumen Oblast.png
Холбооной тойрог Ураалай ТХ
Эдэй засагай тойрог Баруун Сибириин ЭЗБН
Засаг захиргаанай түб Тюмень
Газар нютаг 1 464 173 км²
Хүн зон (2016) 3 615 485 хүн (9-р)
Нягта һиирэг 2.47 хүн/км²
Амбан сайд Владимир Якушев
Можын Думын
түрүүлэгшэ
Сергей Корепанов
Сагай бүһэ MSK +2
Автомашинын дугаар 72

Оростохи {{{PAGENAME}}}

Оросой Банкын 10 дүхэриг нэрлэһэн үнэ сэнэтэй зоос (2014)

Тюмениин можоОросой холбоото уласай нютаг можо[1]. Ураалай холбооной тойрогто, Баруун Сибириин эдэй засагай бүһэдэ оруулдаг мүн. Тюмениин можо Ханты-Манси автономито тойрог болон Ямал-Ненец автономито тойрогые багтаана[2]. Засаг захиргаанай түб — Тюмень хото.

Түүхэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Можо нютагай һуурижалга 43 мянган жэлэй урда эхилһэн байна[3][4].

XIIIXVI зуун жэлдэ Тюменка голой эрьегээр (Турын шудхал) татарнуудай хэрэйдэй Тюмениин ханлигай ниислэл Чинги-Тура (Чимги-Тура) байрлажа байгаа. Тус ханлиг Алтан Ордоной мэдэлдэ байгаа. 1500 оной оршомдо Тюмениин ханлигай хан Баруун Сибириин ехэнхи хубиие нэгэдхэжэ Кашлык ниислэлтэй Сибириин ханлигые байгуулба.

«Тюмень» гэһэн нэрэ түрүүшынхиеэ 1406 ондо Архангелогородой түүхэдэ дуридана.

1708 ондо Тобольск Оросой эзэнтэ гүрэнэй эгээн томо Сибириин амбан можын засаг захиргаанай түб болоһон. 1782 ондо үгы болоһон Тобольскын аймагай нютаг дэбисхэрһээ Тобольскын амбан нютаг боложо, 1796 ондо Тобольскын можо болобо.

Тюмениин можо 1944 оной 8 һарын 14 үдэртэ Омскын болон Курганай можын зарим аймагуудһаа байгуулба[5].

Газар зүй[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Ураалай нюруугай зүүн урда хэһэгтэ, Баруун Сибириин тэгшэ газарай баруун захада оршоно. Урда талаараа Казахстанай Хойто-Казахстанай можотой хилэлнэ. Баруун хойто талаараа (Ямал-Ненец автономито тойрогоор) Архангельскын можотой, баруун талаараа Коми Улас, баруун урда талаараа Свердловскын ба Курганай можотой, зүүн урда талаараа Омскын ба Томскын можотой, зүүн талаараа Красноярскын хизаартай хилэлдэг. Хойто талада Хойто мүльһэн далай байдаг. Түби газарай уларилтай.

Сагай бүһэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Map of Russia - Yekaterinburg time zone.svg

Тюмениин можо Екатеринбургын саг сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +5:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +2 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+2 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]