Газарай дундада тэнгис

Wikipedia сайтһаа мэдээлэл
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Газарай дундада тэнгис
Mediterranian Sea 16.61811E 38.99124N.jpg
Сансарай хэмэл дахуулһаа абаһан зураг
Координатууд Координаты: 35° с. ш. 18° в. д. / 35° с. ш. 18° в. д. (G) (O)35° с. ш. 18° в. д. / 35° с. ш. 18° в. д. (G) (O)
Маяг Тэнгис
Һабын оронууд
Гадаргуугай дэбисхэр 2500000 км2
Дунда гүнзэгэнь 1500 м
Эгээн гүнзэгэнь 5267 м
Уһанай багтаса 3750000 км3
Хубиханай байлганай саг 80-100 years[2]
Аралууд 3300+

Газарай дундада тэнгис (монг. Газрын дундад тэнгислат. 'Mare Mediterraneum'-һаа гараһан байна) Атлантай далайн нэгэн тэнгис бүгөөд хойто талаараа Европо, урда талаараа Африка, зүүн талаараа Ази түбигээр хүрээлэгдэнэ. Ниитэ талбайнь 2.5 сая км² болобош Атлантай далайтай зүбхэн 14 км үргэнтэй Гибралтарай хоолойгоор холбогдодог, үндэһэндээ эхэ газар дундын гэжэ хэлэжэ болохоор тэнгис юм. Улаан тэнгистэй Суэцэй һубагаар холбогдоно.

Эртэ үедэ уг тэнгисиинь түүниие тойрон оршон тогтоножо байһан эртэнэй Египет, Перси, Грек, Рома, Финики, Карфаген, Месопотами (Хоёр мүрэнэй хүндын) зэрэг олон эргэншэлүүдэй хоорондо худалдаа болон соёл дамжуулха гол зам байба.

Нэрэ[заһабарилха]

Газарай дундада тэнгисэй англи хэлэн дэхи "Mediterranean" гэдэг нэрэнь латин хэлэнэй "mediterraneus" (газаруудай хоорондохо, дэлхэйн дундаха) буюу газарай дундаха (medius, "дундаха" + terra, "газар", "дэлхэй") гэдэг үгэһээ гаралтай.

Газарай дундада тэнгисынь түүхэндэ янза бүриин нэрээр нэрэлэгдэжэ байһaниинь баримтуудһаа тодорхой байдаг. Жэшээнь Эртэнэй Ромашуудта бол латин хэлэнэй "Mare Nostrum" буюу "Бидэнэй тэнгис" гэһэн удхатай нэрэлэгдэжэ байһан. Библиин номдо бол "Агуу ехэ тэнгис" эсэбэл "Баруун тэнгис" гэжэ гаража ерэдэг.

Оршон үеын Еврей хэлэндэ "הים התיכון" (ha-Yam ha-Tichon), эсэбэл "дундада тэнгис" гэжэ хэлэгдэдэг. Һүүлшынхиинь бол германи хэлэндэ "Mittelmeer" гэжэ хэлэдэгтэй нэгэ эжэл удха юм. Турк хэлэндэ бол "Akdeniz" буюу "Сагаан тэнгис" хэмээхэ нэрэлэгдэдэг. Араб хэлэндэ бол "البحر الأبيض المتوسط (Al-BaHr Al-Abiad Al-Muttawasit)" буюу "дундада сагаан тэнгис" гэгдэдэг.

Һүүлшын үедэ "The Med" гэжэ хэлэгдэжэ байгаань Газарай дундада тэнгис болон түүниие эргэн тойрон дахи газар нютагай талаар үдэр тутамай ярианда ярихадаа хэрэглэжэ буй тобшолһон нэрэшэл юм.

Гол аралууд[заһабарилха]

Холбооһон[заһабарилха]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons Газарай дундада тэнгис нэрэтэй ангилал холбоһотой.

Зүүлтэ[заһабарилха]

  1. UNECE.indb
  2. Pinet, Paul R. (2008). Invitation to Oceanography. Jones & Barlett Learning. ISBN 0-7637-5993-7.