Испани

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Испаниин Хаанта Улас
Reino de España
Түрын туг Түрын һүлдэ
Уряа: латаар Plus Ultra «Хизаарһаа хойшо»
Түрын дуулалай нэрэ:
испаняар Marcha Real
«Хаанай марш»

Ниислэл Escudo de Madrid.svg Мадрид
Албан хэлэн Испани хэлэн
Түрэ засаг Үндэһэн хуулита хаанта засаг
 -  Хаан VI Филипп
 -  Юрэнхы сайд Мариано Рахой
Уласай хурал Юрэнхы Кортес (Cortes Generales)
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлдээ 504 030 км2 
 -  Уһанай процент (%) 1,4 %
Хүн зон
 -  Тоосоо (2010) 46 030 109[1] 
 -  Хүн зоной нягтарал 93 хүн/км2 
ДНБ (ХАШТ) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $1.413 ехэ наяд[2] (13)
 -  Нэгэ хүндэ $30,622[2] (28)
ДНБ (Нэрлэһэн) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $1.536 ехэ наяд[2] 
 -  Нэгэ хүндэ $33,298[2] (26)
ОТББЭ (2005) 32[3] 
ХХИ (2011) Increase 0.878[4] (һайн) (23)
Мүнгэн тэмдэгтэ Евро (EUR)
Сагай бүһэ =ТЕС (НЗНЦ+1)
 -  Зунай саг ТЕЗС (НЗНЦ+2)
Интернет домэйн .es
Телефоной код +34

Испани (испаняар España), албан ёһоор Испаниин Хаанта Улас (испаняар Reino de España) болбол Ибериин хахад аралта, баруун урда Европодо оршохо улас юм. Испаниин эхэ газар бараг бүхэлеэрээ урда, зүүн талаараа газарай дундада тэнгистэй хилэлдэг. Маша бага зайда урда талаараа Гибралтар, хойто талаараа Франци, Андорра, Бискайн булан, баруун талаараа Атлантын далай, Португалтай хилэ залгана. Испаниин эзэмшэл газарта мүн Газар дундын тэнгисдэхи Балеарай аралнууд, Африкын эрье оршомой Атлантын далайдахи Канарай аралнууд, Мароккотой хилэ нэгэтэй хойто Африкын Сеута, Мелилья гэһэн хоёр автономито хотонуудшье мүн ородог. Испаниин газар нютаг 504 030 км² болоод баруун дэбисхэрээр Европодо хоёрто (Франциин дараа) жагсадаг. Мүн дундажа үндэрынь 650 м болон энэ үзүүлэлтэнь Швейцариин дараа Европодо хоёрто ороно.

Испани Европодо түрүүшын гоминидууд ерэһэн тухай болон энэ түбиин түүхын үмэнэхи үеын байдалые шудалхада шухала ажа холбогдолтой орон юм. Ромын эзэнтэ гүрэнэй дооро Һиспаниа (латаар Hispania) ехэд хүгжэжэ, эзэнтэ гүрэнэй эгээн шухала хэһэгүүдэй нэгэ болобо. Харин дунда зуунай үедэ германшуудай ударидалга дооро ороһон байна. Хожомынь Ибериин хахад арал бараг бүхэлеэрээ лалашуудай ударидалга дооро оробо. Харин удаан хугасаанай туршада Европын хойто хэһэгэй христосой шажанта уласууд доошо түлихэжэ, 1492 ондо лалашууд дарагдаһан болон мүн үеэр олон еврейшууд хөөгдэхэ гү, али христосой шажанда хүсөөр оруулагдажа байба. Мүн 1492 ондо Колумб Америкада хүрэжэ, дэлхэйн хэмжээтэй гүрэнэй эхилэл табигдаа һэн. XVI-һаа XVII-р зуунай эхин үе хүрэтэр Испани Европын эгээн хүсэрхэг гүрэн болоһон болобошье үргэлжэлһэн дайн зэргэ олон асуудалнуудай үрэ дүндэ хүсэн нүлөө багадхаһан байна. XX-р зуунай дунда үедэ дарангылалда үртэжэ эдэй засаг тогтонги байдалда хүрэһэн болобошье һүүлдэ хурдасатайгаар һэргэбэ. 1978 ондо Үндэһэн хуулита хаанта засагай дооро арадшалал дахин тогтохо болоһон. 1986 ондо Европын холбоондо оролсожо, эдэй засагай болон соёл уралигай һэргэн мандалтатай ушараа һэн.

Испани парламентын засаглалтай арадшалһан ороноор байгуулагдаһан Үндэһэн Хуулита хаанта улас болон 1986 онһоо Европын холбооной гэшүүн орон болонхой. Худалдан абаха шадабариин паритетаар тоосоһон ҮНБ-р тоособол Испаниин эдэй засаг дэлхэйдэ 11-да, Европын холбоондо 5-да ороно.

Засаг захиргаанай хубаари[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. Official Population Figures of Spain. Population on the 1 April 2010. Instituto Nacional de Estadística de España. 5 July 2010-д хандсан.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Spain. International Monetary Fund. 5 November 2011-д хандсан.
  3. CIA World Factbook. 13 August 2008-д хандсан.
  4. Human Development Report 2011. United Nations (2011). 5 November 2011-д хандсан.

Холбооһон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Засагай газар
Европо
LocationEurope.png Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Грек · Гүрж · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Ородой Холбооной Улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македони · Мальта · Молдав · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румын · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украйн · Финланд · Франци · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швед · Эстони