Уһантүрэгшэ

Wikipedia сайтһаа мэдээлэл
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Уһантүрэгшэ (H)
Атомай дугаар 1
Атомай масса 1.00794 г/моль
Үнгэ Үнгэгүй
Электроной бүридэл 1s1
Бүрхөөл дэхи
электроной тоо
1
Бодос зүйн шэнжэ шанар
Бодосой түлэб Хии
Нягта 0,0708 г/см³
Хайлаха температура (−259.14 °C) 14.01 K
Бусалха температура (−252.87 °C) 20.28 K
Хайлалтын хубиин дулаан (H2) 0.117 кЖ/моль
Ууршалтын хубиин дулаан (H2) 0.904 кЖ/моль
Дулаан багтаамжа (25 °C) (O2) 28.836 кЖ/(моль·K)
Атомай шэнжэ шанар
Орондо тороной бүтэсэ
(Сингони)
Гексагональ
Эһэлдэлтын зэрэг 1, −1
Ионизациин энерги
(эхинэй электроноор)
1312.0 кЖ/моль
Атомай радиус 25 пм
Ковалентай радиус 37 пм
H 1
1,00794
1s1
Уһантүрэгшэ

Уһантүрэгшэ (монг. устөрөгч, англ. Hydrogen, грек 'υδορе - уһан + грек γεννάω — «түрэнэб»-һээ гараһан) Н гэжэ тэмдэглэгдэдэг, атомай дугаариинь 1 болохо металл буса химиин элемент юм.

Хэбиин нүхэсэлдэ үнгэ, үнэргүй. Атом жэниинь 1.00794 гр/моль, хамагай хүнгэн, оршолонг юртэмсэ дээрэхи хамагай үргэн тархалтатай химиин элемент.

Дэлхэй дээрэ уһантүрэгшэ дангаараа маша хобор, үйлэдбэрилэлэй нүхэсэлдэ нүүрһэнуһантүрэгшэһээ илгажа абана. Уһантүрэгшэнь 3 янза байдаг ба сүмиинь 1 протонһоо тогтоһоные зүгээр уһантүрэгшэ гэхэ ба харин 1 протон, 1 нейтронһоо тогтоһоные дейтери (2H) гэнэ. Харин 1 протон, 2 нейтронһоо тогтоһоные трити (3H) гэдэг. Атомыень нэрлэхдээ уһантүрэгшэ, дейтон, тритон гэжэ тус тус нэрэлдэг.

Гаргалга[заһабарилха]

Ажаүйлэдбэри[заһабарилха]

  • 1000 °C-да уһанай ууралтай конверси:
\mathsf{CH_4 + H_2O \ \rightleftarrows{}\ CO + 3H_2}
\mathsf{H_2O + C \ \rightleftarrows{}\ CO \uparrow + H_2 \uparrow}
\mathsf{2NaCl + 2H_2O \ \xrightarrow{}\ 2NaOH + Cl_2 \uparrow + H_2 \uparrow}
\mathsf{2CH_4 + O_2 \rightleftarrows{}\ 2CO + 4H_2}

Лабораторида[заһабарилха]

\mathsf{Zn + H_2SO_4 \rightarrow ZnSO_4 + H_2\uparrow}
\mathsf{Ca + 2H_2O \rightarrow Ca(OH)_2 + H_2\uparrow}
\mathsf{NaH + H_2O \rightarrow NaOH + H_2\uparrow}
\mathsf{2Al + 2NaOH + 6H_2O \rightarrow 2Na[Al(OH)_4] + 3H_2\uparrow}
\mathsf{Zn + 2KOH + 2H_2O \rightarrow K_2[Zn(OH)_4] + H_2\uparrow}
\mathsf{2H_3O^+ + 2e^- \rightarrow 2H_2O + H_2\uparrow}

Зүүлтэ[заһабарилха]