Һагба (гараг)

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Һагба  Һагба гарагай одон ороной тэмдэг
Һагба
MESSENGER хүлэгһөө абаһан Һагба гарагай худал үнгэтэ зураг
Эрин J2000
Апоцентр 69,816,900 км
0.466 697 а.н.
Перицентр 46,001,200 км
0.307 499 а.н.
Ехэ хахад тэнхэлэг 57,909,100 км
0.387 098 а.н.
Эксентриситет 0.205 630[2]
Орбитын үе 87.969 1 өдөр
(0.240 846 Юлианай жэл)
Үзэгдэхэ орбитын үе 115.88 өдөр[2]
Дундажа орбитын хурдан 47.87 км/с[2]
Дундажа гажалта 174.796°
Хазайлта 7.005° (эклиптикт)
3.38° (наранай экваторда)
6.34° (тогтмол хабатанда)[3]
Үгһэгшэ уулзабарай уртараг 48.331°
Перицентрай аргумент 29.124°
Дахуул Байхагүй
Физик шэнжэ шанар
Дундажа радиус 2,439.7 ± 1.0 км[4][5]
0.3829 Дэлхэй
Хабтагайжэлтэ < 0.0006[5]
Гадаргай талбай 7.48X107 км²
0.147 Дэлхэй[4]
Эзлэхүүн 6.083X1010 км³
0.054 Дэлхэй[4]
Масса 3.3022X1023 кг
0.055 Дэлхэй[4]
Дундажанягташал 5.427 г/см³[4]
Экваторын гадаргын гравитацын хүч 3.7 м/с²
0.38 g[4]
Сансрын хоёрдугаар хурд 4.25 км/с[4]
Экватор дахь
эргэхэ үе
58.646 өдөр
1407.5 саг[4]
Экваторын эргэлтын хурдан 10.892 км/саг (3.026 м/с)
Тэнхлэгэйн хазайлта 2.11′ ± 0.1′[6]
Хойд туйлын баруун мандалт 18 саг 44 мин 2 сек
281.01°[2]
Хойд туйлын хэлбийлт 61.45°[2]
Албедо 0.119 (бонд)
0.106 (геом.)[2]
Гадаргын темп.
   0°N, 0°W
   85°N, 0°W
бага дундажа ехэ
100 K 340 K 700 K
80 K 200 K 380 K
Үзэгдэх гэрэлтэлт −1.9 хүрэтэр[2]
Үнсэгэй диаметр 4.5" – 13"[2]
Агаар мандал
Гадаргын даралт маш бага
Бүтэсэ 42% молекула хэлбэритэй хүшэлтүрэгшэ
29.0% натри
22.0% уһантүрэгшэ
6.0% гели
0.5% кали
Маша бага хэмжээнэй аргон, азот, нүүрһэнхүшэлэй хии, уһанай уурал, ксенон, криптон, неон[2]

Һагба буюу Лхагба гараг (түб. ལྷག་པ།) — наранай аймаг дахи наранда хамагай ойрохон, хамагай бишыхан, халуунаараа хоёрто (хамагай халууниинь Баасан гараг) орохо гараг юм. Гадаргуунь тогоонуудаар бүрихэгдэһэн тула һаратай адлихан харагдадаг. Үдэрынь маша халуун, һүнинь маша хүйтэн.

Уг гарагынь наранай системэ дотороо хамагай бишыханиинь юм. Наранда хамагай ойрохон ушар Нараные маша хурдан тойродог. Түүн дээрэхи нэгэ жэлынь 88 үдэр үргэлжэлнэ. Мүн тэнхэлэгээ тойрон маш удаан эргэлдэдэг ушарһаа тэндэ наран жаргахаһаа дараагай наран жаргалта хүрэтэрхи хоногынь Дэлхэйн 176 үдэртэй тэнсэдэг.

Мүн нягта ехэтэйгээрээ Дэлхэйн дараа ороно. Гарагай бүтэсэдэ нягта ехэтэй түмэр ехээр агуулагдадаг. Гэбэшье суранзан орониинь һула байдаг.

Һагба гараг дээрэ оршоһон хоёр лэ сансарын хүлэг байха ба үүнэй эхинэйхи болохо Маринер 10 1974-с 1975 он хүрэтэр гадаргын 45%-г шудалһан бол 2008 оной 1 һарын 14-нда ошоһон MESSENGER хүлэгиинь дахин 30%-е шудалба. MESSENGER хүлэгиинь 2009 ондо дахин Һагбада ойротожо, 2011 ондо орбитада орохо юм байна.

Һагба гарагые оложо харахад хэсүү байдагынь түүнэй хэмжээтэй холбоонгүй харин түүнэй Наранда ойрохон байдагһаа болодог. Иимэдэ түүные наран жаргаһанһаа хойшо болон наран мандахаһаа үмэнэхи богони хугасаанда ажаглаха боломжотой.

Гарагай ород нэрэ болохо Меркурий Ромын бурхадай хоорондо мэдээ зөөдэг байһан далабшатай элшэн Меркуриин нэрэһээ гаралтай. Меркури бурханиинь Эртэнэй Грекэй Херместэй дүйсэхэ бүгөөд иинхүү Һагба гарагай тэмдэгиинь Хермесэй кадуцей буюу һабаа болоно.

Хитад, Солонгос, Япон болон Вьетнамай домогуудта Һагба гарагые уһан одон гэжэ нэрэлдэг.

Зүүлтэ[заһабарилха]

  1. Yeomans, Donald K. (April 7, 2008). HORIZONS System. NASA JPL. 2008-04-07-д хандсан.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Mercury Fact Sheet. NASA Goddard Space Flight Center (November 30, 2007). 2008-05-28-д хандсан.
  3. The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter (2009-04-03). the original on 2009-04-20-с архивлагдсан. 2009-04-03-д хандсан. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Munsell, Kirk; Smith, Harman; Harvey, Samantha (May 28, 2009). Mercury: Facts & Figures. Solar System Exploration. NASA. 2008-04-07-д хандсан.
  5. 5,0 5,1 Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; et al. (2007). «Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006». Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy 90: 155–180. Загбар:DOI. Проверено 2007-08-28.
  6. Margot, L.J.; Peale, S. J.; Jurgens, R. F.; Slade, M. A.; Holin, I. V. (2007). «Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core». Science 316: 710–714. Загбар:DOI. PMID 17478713.

Холбооһон[заһабарилха]

Наранай аймаг
Наран Һагба Баасан Һара Дэлхэй Фобос ба Деймос Мягмар Церера Бага гарагай бүһэ Пүрбэ (гараг) Пүрбын дахуулнууд Бямба Бямбын дахуулнууд Тэнгэриин ван Тэнгэриин вангай дахуулнууд Далайн вангай дахуулнууд Далайн ван Дэлхэйн вангай дахуулнууд Дэлхэйн ван Хаумеагийн дахуулнууд Хаумеа Макемаке Кюперийн бүһэ Дисномиа Эрида Сарнисан диск Оортын үүлSolar System XXX.png
Наран · Һагба · Баасан · Дэлхэй · Мягмар · Церера · Пүрбэ · Бямба · Тэнгэриин ван · Далайн ван · Дэлхэйн ван · Хаумеа · Макемаке · Эрида