Тэнгэриин ван

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Тэнгэриин ван  Тэнгэриин вангай одон ороной тэмдэг
Тэнгэриин ван
Вояджер 2 хүлэгөөр абаһан зураг
Нээлтэ
Нээһэн хүн Уильям Хершель
Нээһэн огноо 1781 оной 3 һарын 13
Эрин J2000
Апоцентр 3,004,419,704 км
20.083 305 26 а.н.
Перицентр 2,748,938,461 км
18.375 518 63 а.н.
Ехэ хахад тэнхэлэг 2,876,679,082 км
19.229 411 95 а.н.
Эксентриситет 0.044 405 586
Орбитын үе 30,799.095 үдэр
84.323 326 жил
Үзэгдэхэ орбитын үе 369.66 үдэр[2]
Дундажа орбитын хурдан 6.81 км/с[2]
Дундажа гажалта 142.955 717°
Хазайлта 0.772 556° (Эклиптикт)
6.48° (Нарны экваторт)
1.02° (Тогтмол хавтанд)[3]
Үгһэгшэ уулзабарай уртараг 73.989 821°
Перицентрай аргумент 96.541 318°
Дахуул 27
Физик шэнжэ шанар
Экваторын радиус 25,559 ± 4 км
4.007 дэлхий[4]
Туйлын радуис 24,973 ± 20 км
3.929 дэлхий[4]
Хабтагайжэлтэ 0.022 9 ± 0.000 8
Гадаргай талбай 8.115 6X109 км²[5]
15.91 дэлхий
Эзлэхүүн 6.833X1013 км³[2]
63.086 дэлхий
Масса (8.6810 ± 0.0013)X1025 кг
14.536 дэлхий[6] GM=5 793 939 ± 13 км³/с²
Дундажанягташал 1.27 г/см³[2]
Экваторын гадаргын гравитацын хүч 8.69 м/с²[2]
0.886 g
Сансрын хоёрдугаар хурд 21.3 км/с[2]
Экватор дахь
эргэхэ үе
-0.718 33 үдэр
17 үдэр 14 мин 24 сек[4]
Экваторын эргэлтын хурдан 2.59 км/с
9,320 км/цаг
Тэнхлэгэйн хазайлта 97.77°[4]
Хойд туйлын баруун мандалт 17 цаг 9 мин 15 сек
257.311°[4]
Хойд туйлын хэлбийлт −15.175°[4]
Албедо 0.300 (бонд)
0.51 (геом.)[2]
Гадаргын темп.
   бар level[8]
   0.1 бар
(троропауз)[9]
бага дундажа ехэ
76 K
49 K 53 K 57 K
Үзэгдэх гэрэлтэлт 5.9[7] to 5.32[2]
Үнсэгэй диаметр 3.3"–4.1"[2]
Агаар мандал[9][10][11]
Өндрийн хуваарь 27.7 км[2]
Бүтэсэ (1.3 бараас доош)
83 ± 3% Уһантүрэгшэ (H2)
15 ± 3% Гели
2.3% Метан
0.009%
(0.007–0.015%)
Уһантүрэгшэтэй детрит (HD)[12]
Мүльһэнүүд:
Аммон
ус
аммоной гидросульфид (NH4SH)
метан (CH4)

Тэнгэриин ван (хитадаар 天王星, «Тэнгэриин ван одон») — наранай аймагай гурбандахи томо, дүрбэдэхи хүндэ, наранһаа тоолобол долоодохи гараг юм. Тухайн гарагынь эртэ үедэ мэдэгдэжэ байһан 5 гарагтай эжэлээр ил нүдэндэ харагдахашье тодо буса байдал, удаан орбитоһоо шалтагаалжа гарагта тоосогдодоггүй байба.[13] 1781 оной 3 һарын 12-ндо Ноён Уильям Хершель тэнгэриин ванг нээһэные мэдэгдэжэ оршон үеын түүхэндэ наранай аймагай мэдэгдэхэ хилэ хизгаарые ехэдхэһэн анханай тохёолдол боложо байба. Үүнһээ гадна энэнь дуран абайгаар олдоһон анханай гараг байгаа.

Тэнгэриин вангиинь бүтэсээрээ Далайн вангтай түһэтэй бүгөөд бусад хиин гараг Пүрбэ, Бямба илгаатай тула Загбар:Одон орон шудалаашад заримдаа "мүльһэн гарагууд" хэмээн ангилдаг. Атмосферань Пүрбэ, Бямбатай эжэл уһантүрэгшэ, гелиһээ ехэнхидээ тогтохошье бага бусалха температуратай бодос (уһан, аммони, метан, маша бага хэмжээнэй нүүрһэнуһантүрэгшэд) ехэтэйгээрээ онсолиг. [9] наранай аймаг дахи хамагай хүйтэн атмосфератай; хамагай бага темперутурань 49 K (−224 °C). Маша нарин, дабхараануудтай үүлэн бүтэсэтэй бүгөөд хамагай дооронь уһан, хамагай дээдэ дабхараае метан эзлэдэг хэмээн үзэжэ байна.[9] Тэнгэриин вангай сүм хэһэгые мүльһэн, шулуулигһаа тогдог гэжэ үзэдэг.[8]

Тэнгэриин вангиинь сахаригай системэ, суранзан мандал, маша олон дахуултайгаар бусад хиин гарагуудтай эжэл. Эргэхэ тэнхэлигынь нарые тойрохо хабтанда бараг хүрдэгээрээ бусад гарагһаа илгаатай. Иинхүү туйлуудынь бусад гарагай экватор байрлаха газар оршом оршоно.[14] 1986 ондо Вояджер 2 сансарай хүлэгһөө абаһан зурагаар тэнгэриин ваниинь үзэгдэхэ гэрэлээр онсолиг үзэмжэгүй гараг болохонь харагдаба.[14] Харин һүүлшын жэлнүүдтэ дэлхэйһээ ажаглахад экваторэйхинь яг дээрэ наран оршохо сэг ойротход уларилай өөршэлэлтэ, саг агаарай үзэгдэл ехэдэжэ байе ажаглаһан. Тэнгэриин ван дээрэхи һалхинай хурданиинь 250 м/с-д хүрэнэ. (900 км/цаг).[15]

Тэнгэриин вангай англи нэрэ Uranus эртэнэй Грекай тэнгэриин бурхан Уранай нэрээр нэрэлэгдэһэн. (Загбар:Lang-grc)

Зүүлтэ[заһабарилха]

  1. Yeomans, Donald K. (July 13, 2006). HORIZONS System. NASA JPL. 2007-08-08-д хандсан. — At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Uranus Barycenter" and "Center: Sun".
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Williams, Dr. David R. (January 31, 2005). Uranus Fact Sheet. NASA. 2007-08-10-д хандсан.
  3. The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter (2009-04-03). the original on 2009-04-20-с архивлагдсан. 2009-04-10-д хандсан. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; et al. (2007). «Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006». Celestial Mech. Dyn. Astr. 90: 155–180. Загбар:DOI.
  5. Munsell, Kirk (May 14, 2007). NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures. NASA. 2007-08-13-д хандсан.
  6. Jacobson, R.A.; Campbell, J.K.; Taylor, A.H.; Synnott, S.P. (1992). «The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and Earth-based Uranian satellite data». The Astronomical Journal 103 (6): 2068–2078. Загбар:DOI.
  7. Fred Espenak (2005). Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995 - 2006. NASA. the original on 2012-12-05-с архивлагдсан. 2007-06-14-д хандсан.
  8. 8,0 8,1 Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (1995). «Comparative models of Uranus and Neptune». Planet. Space Sci. 43 (12): 1517–1522. Загбар:DOI.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Lunine, Jonathan. I. (1993). «The Atmospheres of Uranus and Neptune». Annual Review of Astronomy and Astrophysics 31: 217–263. Загбар:DOI.
  10. Lindal, G.F.; Lyons, J.R.; Sweetnam, D.N.; et al. (1987). «The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager 2». J. Of Geophys. Res. 92: 14,987–15,001. Загбар:DOI.
  11. B. Conrath et al. (1987). «The helium abundance of Uranus from Voyager measurements». Journal of Geophysical Research 92: 15003–15010. Загбар:DOI.
  12. Feuchtgruber, H.; Lellouch, E.; B. Bezard; et al. (1999). «Detection of HD in the atmospheres of Uranus and Neptune: a new determination of the D/H ratio». Astronomy and Astrophysics 341: L17–L21.
  13. MIRA's Field Trips to the Stars Internet Education Program. Monterey Institute for Research in Astronomy. 2007-08-27-д хандсан.
  14. 14,0 14,1 Smith, B.A.; Soderblom, L.A.; Beebe, A.; et al. (1986). «Voyager 2 in the Uranian System: Imaging Science Results». Science 233: 97–102. Загбар:DOI. PMID 17812889.
  15. Sromovsky, L.A.; Fry, P.M. (2005). «Dynamics of cloud features on Uranus». Icarus 179: 459–483. Загбар:DOI.

Гадаад холбоос[заһабарилха]

Commons-logo.svg Энэ хуудаһан Тэнгэриин ван гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Наранай аймаг
Наран Һагба Баасан Һара Дэлхэй Фобос ба Деймос Мягмар Церера Бага гарагай бүһэ Пүрбэ (гараг) Пүрбын дахуулнууд Бямба Бямбын дахуулнууд Тэнгэриин ван Тэнгэриин вангай дахуулнууд Далайн вангай дахуулнууд Далайн ван Дэлхэйн вангай дахуулнууд Дэлхэйн ван Хаумеагийн дахуулнууд Хаумеа Макемаке Кюперийн бүһэ Дисномиа Эрида Сарнисан диск Оортын үүлSolar System XXX.png
Наран · Һагба · Баасан · Дэлхэй · Мягмар · Церера · Пүрбэ · Бямба · Тэнгэриин ван · Далайн ван · Дэлхэйн ван · Хаумеа · Макемаке · Эрида