Африка

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Africa (orthographic projection).svg

Африка али Хара континент, Латин хэлэнһээ Africa — дэлхэйн тибэ болоно. Дэлхэйн хоёрдохи тибэ талмайгаараа болоно (Евразиин һүүлдэ). Ехэнхидээ Зүүн хахад бумбэрсэгтэ һууна. Тэгэндэнь Экватор зурлаа гарана. Хоёр талаһаа 2 тэнгисэй уһаар угаагдана: Энэтхэг тэнгис — зүүн талынь, Атлантик тэнгис — баруун талынь, мүн Газар дундын далайгаар хойто талаһаа эрьеэ угаана, зүүн-хойноһоо Улаан далай дабһатай уһаараа Африка норгоодог. Африкын талмай 29,2 млн модо², хажуугаархи аралнуудтай — 30,3 млн модо², мүн, тиигээд бүгэдэ дэлхэйн талмай 6 % хушана, ба дэлхэйн хатуу газарай 20,4 % хушана. Африкын талмай дээрэ 54 улас гүрэнүүд һуудаг юм, 5 зүбшөөгдөөгүй уласууд ба 5 ондоо гүрэнэй эзэнтэ дооро (аралай) газарнууд.

Нэрэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  • Хоёрдохи нэрэнь — Хара континент.
  • Латин хэлэнһээ Africa «хүрэдэггүй» гэжэ буряад хэлэн дээрэ оршуулажа болохо.

Уласууд[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Африкийн бүсчлэл:      Умар Африк      Өрнө Африк      Төв Африк      Дорно Африк      Өмнө Африк
 
 
Topography of africa.png
Сансараас авсан зураг
African continent-ru.svg
Улас ороны нэрэ, далбаа Нутаг дэвсгэр
(км²)
Хүн зон
(2009 оны тооцоо) except where noted
Нягтшил
(км²)
Ниислэл
Дорно Африк: 6,384,904 316,053,651 49.5
Загбар:Country data Burundi Бурунди 27,830 8,988,091 322.9 Бужумбура
Загбар:Country data Comoros Коморын арлууд 2,170 752,438 346.7 Морони
Загбар:Country data Djibouti Жибути 23,000 516,055 22.4 Жибути хот
Загбар:Country data Eritrea Эритрей 121,320 5,647,168 46.5 Асмара
Загбар:Country data Ethiopia Этиоп 1,127,127 85,237,338 75.6 Аддис-Абеба
Загбар:Country data Kenya Кени 582,650 39,002,772[1] 66.0 Найроби
Загбар:Country data Madagascar Мадагаскар 587,040 20,653,556 35.1 Антананариву
Загбар:Country data Malawi Малави 118,480 14,268,711 120.4 Лилонгве
Загбар:Country data Mauritius Маврикий 2,040 1,284,264[1] 629.5 Порт-Луи
Загбар:Country data Mayotte Майотта (Франц) 374 223,765 489.7 Мамудзу
Мозамбик Мозамбик 801,590 21,669,278 27.0 Мапуту
Загбар:Country data Réunion Реюньон (Франц) 2,512 743,981(2002) 296.2 Сен-Дени
Загбар:Country data Rwanda Руанда 26,338 10,473,282 397.6 Кигали
Загбар:Country data Seychelles Сейшелийн арлууд 455 87,476 192.2 Виктори
Загбар:Country data Somalia Сомали 637,657 9,832,017 15.4 Могадишо
Танзани Танзани 945,087 41,048,532 43.3 Додома
Загбар:Country data Uganda Уганда 236,040 32,369,558 137.1 Кампала
Zambia Замби 752,614 11,862,740 15.7 Лусака
Zimbabwe Зимбабве 390,580 11,392,629[1] 29.1 Хараре
Төв Африк: 6,613,253 121,585,754 18.4
Ангола Ангол 1,246,700 12,799,293 10.3 Луанда
Загбар:Country data Cameroon Камерун 475,440 18,879,301 39.7 Яунде
Загбар:Country data Central African Republic Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс 622,984 4,511,488 7.2 Банги
Загбар:Country data Chad Чад 1,284,000 10,329,208 8.0 Нджамена
Загбар:Country data Republic of the Congo Конго 342,000 4,012,809 11.7 Браззавилл
Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Конго Улас Бүгд Найрамдах Конго Ард Улс 2,345,410 68,692,542 29.2 Киншаса
Экваторай Гвиней Экваторын Гвиней 28,051 633,441 22.6 Малабо
Загбар:Country data Gabon Габон 267,667 1,514,993 5.6 Либревилл
Сан-Томе ба Принсипи Сан Томе ба Принсип 1,001 212,679 212.4 Сан Томе
Умар Африк: 8,533,021 211,087,622 24.7
Загбар:Country data Algeria Алжир 2,381,740 34,178,188 14.3 Алжир
Египет Египет 1,001,450 83,082,869 82.9 Кайро
Загбар:Country data Libya Ливи 1,759,540 6,310,434 3.6 Триполи
Загбар:Country data Morocco Марокко 446,550 34,859,364 78.0 Рабат
Загбар:Country data Sudan Судан 2,505,810 41,087,825 16.4 Хартум
Загбар:Country data Tunisia Тунис 163,610 10,486,339 64.1 Тунис
Загбар:Country data Western Sahara Баруун Сахар[2] 266,000 405,210 1.5 Эль-Аюн
Хойд Африк дахь Испани болон Португалын нутаг дэвсгэр:
Загбар:Country data Canary Islands Канарын арлууд (Испани)[3] 7,492 1,694,477(2001) 226.2 Лас-Пальмас,
Санта-Крус-де-Тенерифе
Загбар:Country data Ceuta Ceuta (Испани)[4] 20 71,505(2001) 3,575.2
Загбар:Country data Madeira Madeira Islands (Португал)[5] 797 245,000(2001) 307.4 Фуншал
Загбар:Country data Melilla Мелилла (Испани)[6] 12 66,411(2001) 5,534.2
Өмнө Африк: 2,693,418 56,406,762 20.9
Botswana Ботсвана 600,370 1,990,876 3.3 Габороне
Загбар:Country data Lesotho Лесотын Вант Улс 30,355 2,130,819 70.2 Масеру
Namibia Намиби 825,418 2,108,665 2.6 Виндхук
Урда Африка (улас) Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс 1,219,912 49,052,489 40.2 Блумфонтейн, Кейптаун, Преториа[7]
Загбар:Country data Swaziland Свазиланд 17,363 1,123,913 64.7 Мбабане
Өрнө Африк: 6,144,013 296,186,492 48.2
Загбар:Country data Benin Бенин 112,620 8,791,832 78.0 Порто-Ново
Загбар:Country data Burkina Faso Буркина-Фасо 274,200 15,746,232 57.4 Уагадугу
Кабо-Верде Кейп Верде 4,033 429,474 107.3 Прайа
Загбар:Country data Côte d'Ivoire Кот д'Ивуар 322,460 20,617,068 63.9 Абиджан,[8] Ямусукро
Загбар:Country data Gambia Гамби 11,300 1,782,893 157.7 Банжул
Гана Гана 239,460 23,832,495 99.5 Аккра
Загбар:Country data Guinea Гвиней 245,857 10,057,975 40.9 Конакри
Гвиней-Биссау Гвиней-Бисау 36,120 1,533,964 42.5 Бисау
Загбар:Country data Liberia Либери 111,370 3,441,790 30.9 Монровиа
Загбар:Country data Mali Мали 1,240,000 12,666,987 10.2 Бамако
Загбар:Country data Mauritania Мавритан 1,030,700 3,129,486 3.0 Нуакшот
Загбар:Country data Niger Нигер 1,267,000 15,306,252 12.1 Ниамей
Нигери Нигери 923,768 149,229,090 161.5 Абужа
Загбар:Country data Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha Сент Хелена, Тристан да Кунья (Нэгдсэн Вант Улс) 410 7,637 14.4 Жэймстаун
Загбар:Country data Senegal Сенегал 196,190 13,711,597 69.9 Дакар
Загбар:Country data Sierra Leone Сьерра-Леоне 71,740 6,440,053 89.9 Фритаун
Загбар:Country data Togo Того 56,785 6,019,877 106.0 Ломе
Африк Нийт 30,368,609 1,001,320,281 33.0

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ошибка цитирования Неверный тег <ref>; для сносок uscen не указан текст
  2. НҮБ-ийн 46 гишүүн хүлээн зөвшөөрдөг боловч НҮБ-д элсүүлэгдэж байгаагүй, өмнөд хэсэг нь де факто Мароккогийн захиргаан доор байдаг 1 улс: Баруун Сахарын Сахравигийн Ардчилсан Араб Бүгд Найрамдах Улс
  3. The Spanish Canary Islands, of which Las Palmas de Gran Canaria are Santa Cruz de Tenerife are co-capitals, are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco and Western Sahara; population and area figures are for 2001.
  4. The Spanish exclave of Ceuta is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.
  5. The Portuguese Madeira Islands are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco; population and area figures are for 2001.
  6. The Spanish exclave of Melilla is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.
  7. Блумфонтейн шүүх , Кейптаун хууль тогтоох, Преториа гүйцэтгэх.
  8. Ямусукро нь албан ёсны нийслэл боловч, Абиджан нь де факто .
Африка
LocationAfrica.png Алжир · Ангола · Бенин · Ботсвана · Буркино-Фасо · Бурунди · Габон · Гамби · Гана · Гвиней · Гвиней-Бисау · Джибути · Египет · Замби · Зимбабве · Кабо-Верде · Камерун · Кени · Коморын арлууд · Конго · Ардчилсан Конго Улас · Кот д'Ивуар · Лесото · Либери · Ливи · Маврикий · Мавритан · Мадагаскар · Малави · Мали · Марокко · Мозамбик · Намиби · Нигер · Нигери · Руанда · Сан-Томе ба Принсип · Свазиланд · Сейшелийн арлууд · Сенегал · Сомали · Судан · Сьерра-Леоне · Танзани · Того · Тунис · Түб Африкын Улас · Уганда · Урда Африкын Улас · Урда Судан · Чад · Экваторын Гвиней · Эритрей · Этиоп