Удмурти

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Перейти к навигации Перейти к поиску
Оросой холбоото уласай нютаг можо
Удмурт Улас
Удмуртская Республика
Удмурт Элькун
Туг Һүлдэ
Flag of Udmurtia.svg Coat of arms of Udmurtia.svg
Холбооной тойрог Эжэл шадар ХТ
Эдэй засагай тойрог Ураалай ЭЗБ
Ниислэл Ижевск
Хүн зон (2016) 1 517 164 хүн (54-р)
Нягта һиирэг 36,07 хүн/км²
Албан хэлэн ород, удмурт
Толгойлогшо Александр Соловьёв
Уласай зүблэлэй дарга Владимир Невоструев
Сагай бүһэ MSK +1
Автомашинын дугаар 18

Оростохи {{{PAGENAME}}}

Удмурт Улас (ородоор Республика Удмуртия) — Оросой холбоото уласай холбооной нютаг можо болон улас. Эжэл шадар холбооной тойрог болон Ураалай эдэй засагай бүһэ нютагта хамаардаг. Ниислэл — Ижевск хото.

Нютаг дэбисхэр — 42,061  км2[1], 2010 оной байдалаархи хүн зоной тоо — 1 522 761[2]. Энэһээ 62,2 % ородууд, 28,0 % (410 584) удмуртууд юм.[3] Ород хэлэнһээ гадна фин-угор хэлэнэй бүлэгтэ оруулан ангилдаг удмурт хэлэн албан ёһоной зэргэмжэтэй.

Газар зүй[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Оросой Европын хэһэгэй зүүн хэһэгтэ оршохо болоод, Ураалай шэлэ нюруугай баруун талада Кама мүрэн Эжэл мүрэнэй хоорондо байрлаха түби газарай уларилтай нютаг юм. Хойто талаараа Кировой можо, зүүн талаараа Пермиин хизаар, урда талаараа Башкортостан, Татарстантай хилэ залгадаг.

Уһан зүй[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Гол мүрэн Ута (км) Һабын талмай (км²) Адаг
Кама 1805 507000 Эжэл
Вятка 1314 129000 Кама
Чепца 501 20400 Вятка
Кильмезь 270 17240 Вятка
Иж 259 8510 Кама
Сива 206 4870 Кама
Вала 196 7360 Кильмезь

Сагай бүһэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Map of Russia - Samara time zone.svg

Удмурти Самарын саг сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +4:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +1 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+1 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.

Хүн зон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Хүн зоной 53% ородууд, 35% удмуртууд, 7% татарнууд болоно. Удмуртууд угро-фин угсаанай үндэһэтэн юм. Зонхилхо шажаниинь үнэн алдартанай шажан, бөө мүргэл.

Яһатан 1926[4], % 1939[5], % 1959[6], % 1970[7], % 1979[8], % 1989[9], % 2002[10], % 2010[3], %
Ородууд 43,3 55,7 56,8 57,1 58,3 58,9 60,1 62,2
Удмуртууд 52,3 39,4 35,9 34,2 32,1 30,9 29,3 28,0
Татарнууд 2,8 3,3 5,3 6,1 6,6 6,9 6,9 6,7

Мүн үзэхэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. "Территория, число районов, населённых пунктов и сельских администраций по субъектам Российской Федерации
  2. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  3. 3,0 3,1 Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  4. Всесоюзная перепись населения 1926 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго
  5. Всесоюзная перепись населения 1939 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго
  6. Всесоюзная перепись населения 1959 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго
  7. Всесоюзная перепись населения 1970 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго
  8. Всесоюзная перепись населения 1979 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго
  9. Всесоюзная перепись населения 1989 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго
  10. Всероссийская перепись населения 2002 оной Бүхэхолбооной хүн зоной тоололго