Уэльс

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Уэльс орон
Cymru
Ехэ Британиин орон
Flag of Wales 2.svg Royal Badge of Wales (2008).svg
туг Түрын һүлдэ
Уряа
Cymru am byth
"Уэльс мүнхэ оршохо болтогой"
Дуулал
Mae Hen Wlad Fy Nhadau
Уг удамаймни орон
Wales in the UK and Europe.svg
Ехэ Британида Уэльсын байра
Ниислэл Кардифф
Албан ёһоной хэлэн Англи, Корнуолл
Нютаг дэбисхэр
  Ниитэ 20 779 км²
Хүн зон 3 063 456[1]
Сахюусан Гэгээн Давид
Мүнгэн тэмдэгтэ фунт стерлинг (GBP)

Уэльс (Загбар:Lang-cy) — Нэгэдэһэн Хаанта Уласай бүрилдэхүүн оронуудай нэгэ[2] болоод зүүн талаараа Англи уластай хилэлдэг бол баруун талаараа Атлантын далай болон Ирландиин тэнгисээр хүреэлэгдэнэ. Гурбан сая үлүү хүн зоной диилэнхинь Уэльс болон Англи хэлээр ярьдаг. Уэльс хэлний тухайд дурдвал Уэльсийн соёл иргэншлийн хамгийн үнэт зүйл гэгддэг байх ба сүүлийн энэ хэлээрээ яригсадын тоо 20 хувь болон аажамаар бууржа бай гэхэ дүгнэлтэ бии.[3][4]

Түмэр зэбсэгэй үе болон дундада зуунай он жэлнүүдтэ Уэльсшүүд Селтик, Бритоной нютаг дэбисхэр амидардаг байһан байна. Уэльс бэе даанги нэгэдэл болохо замналаа V дугаар зуунда гү, али Римэй эзэнтэ гүрэн харьяалалдаа байһан Британиие сүлөөлһэн үеһөө эхилэлтэй гэжэ үзэдэг.[5][6][7] XIII дугаар зуунда I Эдуард хаан Лливелинд илагдал хүлеэһэнэй дараа Англо-Норманшууд эзэлэгдэһэн Уэльсын нютаг дэбисхэр дээрэ бүтэн зуунай туршада амидаржа байгаа. Хожомынь Уэльс Англиин бүрилдэхүүндэ нэгэдэһэн болоод 1535—1542 оной Уэльсын Англитай байгуулһан санамжа бэшэгэй хүреэндэ Англи-Уэльсын хуулиие баталжа одоо хүрэтэр заһабари хэгдэһээр хүсэн түгэлдэр мүрдэгдэһөөр бай. Уэльсын улас түрын амидарал XIX дүгээр зуунда эршэмтэй ябагдажа байһан болоод 1881 ондо дээдэ Уэльсын дээдэ эрхэ мэдэлтэнүүд болохо Англиин парламентын бүлгэм далда ухуулга гэжэ нэрын дооро хүнэй эрхэ, эрхэ сүлөөдэ халдаһан хэд хэдэн хуулиин заалта, тогтоолые баталжа байһаниинь түүхэдэ тодоор бэшэгдэдэг ажа һэн.

1955 ондо ниислэл Кардифф хотые зарлан тунхаглаһан болоод 317,500 хүн зонтой тус хото тухайн үеын хамагай ехэ ажаһуугшадтай хото боложо байгаа. Шулуун нүүрһэнэй дэлхэйдэ хамагай ехэ баялиг нөөсэтэй гэгдэхэ Уэльсшүүд[8] анхалан Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай үенүүдтэ Лондон, Ливеруль хотонуудаар дамжуулан дэлхэйн заха зээлдэ гаргажа байгаа.[9]

Засаг захиргаанай хубаари[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Кардифф хот дахь «Цагтай цамхаг»
* тэмдэгээр тэмдэглэһэниинь хото болохыень элидхэхэ ба энэнь гүнгэй хэргэмтэ (гүнлиг) нютаг дэбисхэр харьяалагдаха юм. † тэмдэгээр тэмдэглэһэниинь хото-гүнлиг гү, али гүнлиг.
Wales Administrative Map 2009.png

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. 2011 Census - Population and household estimates for England and Wales, March 2011. Accessed 16 July 2012
  2. The Countries of the UK. statistics.gov.uk. the original on 29 March 2002-с архивлагдсан. 10 October 2008-д хандсан.
  3. Welsh Language Board - Number of speakers. Byig-wlb.org.uk. 19 June 2010-д хандсан.
  4. Go Britannia! Guide to Wales - Welsh Language Guide. Britannia. 19 June 2010-д хандсан.
  5. Davies (1994) p. 54
  6. Welsh Assembly Government: Minister promotes Wales’ status as a Celtic nation. Welsh Assembly Government website. Welsh Assembly Government (16 September 2002). 3 January 2010-д хандсан.
  7. Who were the Celts? ... Rhagor. Amgueddfa Cymru – National Museum Wales website. Amgueddfa Cymru – National Museum Wales (4 May 2007). 14 October 2009-д хандсан.
  8. "Coal Exchange to 'stock exchange'", BBC News Wales, 26 April 2007. 11 October 2008-нд авсан. 
  9. Rhagor, Cardiff - Coal and Shipping Metropolis of the World. Amgueddfa Cymru - National Museum Wales. Amgueddfa Cymru - National Museum Wales (18 April 2007). 11 October 2008-д хандсан.