Юрий Гагарин

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Юрий Алексеевич Гагарин
portrait
Ажал үйлэ:

Сэрэгэй ниидэгшэ, сансарын ниидэгшэ

Түрэһэн үдэр:

1934 оной 3 һарын 9(1934-03-09)[1][2]

Түрэһэн газар:

Клушино һуури,
Гжатиин аймаг,
Баруун можо, РСФСР, ЗХУ

Эрхэтэнэй харьяалал:

Flag of the Soviet Union (1955-1980).svg Зүблэлтэ холбоото улас

Наһа бараһан үдэр:

1968 оной 3 һарын 27(1968-03-27)[1][2] (34 наһатай)

Наһа бараһан газар:

Киржач хажууда, Владимир можо, РСФСР, ЗХУ

Гарай үзэг:

Gagarin Signature.svg

Юрий Алексеевич Гагарин (1934 оной 3 һарын 9 - 1968 оной 3 һарын 27) 1961 оной 4 һарын 12-до хүн түрэлхитэнэй дундаһаа түрүүшынхеэр замбуулин сансарта ниидэһэн Зүблэлтэ холбоото уласай ниидэгшэ, сансарын ниидэгшэ.

Амидарал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Залуу бага наһан[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Гагарин Смоленскын можын Гжатск хотын (мүнөөгэй Гагарин хото) оршомой Клушино гэһэн бишыхан тосхондо түрөө. Эсэгэ эхэнь хамтаралай ажалшад байба. Юрий дээрээ хоёр ахатай, доороо нэгэ дүүтэй байгаа. Тэрэнэй бага һургуулиин арифметикын багшань армида ниидэгшэ боложо, дайнда оролсохоор ябаһан ушар тэрэнэй амидаралда томо нүлөө үзүүлһэн гэдэг.

Метталургиин үйлдэбэридэ дадалгаар ажаллажа эхилһэн Гагарин ажалаа һайн хэжэ байһан тула Саратов хотын ажаүйлэдбэриин һургуулида һуралсуулхаар болобо. Тэндэ Гагарин агаарай клубта орожо, онгосоор ниидэжэ үзөө һэн. Һургууляа дүүргэһэн Гагарин ниидэгшэ болохоор зорижо, 1955 ондо Оренбургта байһан Агаарай сэрэгэй офицерэй һургуулида оробо. 1957 ондо Оренбургта танилсаһан Валентина Голичева гэһэн басагатай гэрлэбэ. Һургуули дүүрнгэжэ Мурманскдахи сэрэгэй ангида хубаарилагдан ошобо.

Сансарые эзэмшэхэ аян[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

1960-аад ондо сансарай шудалал эршэмтэй хүгжэжэ, сансарын ниидхэшэдые һунган шалгаруулахад Гагарин 20 хүнэй хамта нэрэ дэбшэжээ. Иимэ тэрэ бусад нүхэдтэйгөө хамта сансарай ниидэгшэ болохоор бэлэдхэл һургуулилта хэжэ эхилһэн юм.

Ингээд дэлхэйдэ анха удаа хүн һуулгаһан сансарын хүлэг хөөргэхэ болмогсо Гагарин болон Герман Титов хоёр тунажа үлдэн, эсэстэнь Юрий һунгагдаа.

Сансарта ниидһэн[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

«Восток» ракетын буулгабари, ВДНХ, Москва

1961 оной 4 һарын 12.Тоблоһон үдэр боложо, Гагарин Восток3KA-2 (Восток-1 гэжэ алдаршаһан) хүлгөөр хүн түрэлхэтнэй дундаһаа анха удаа сансарта ниидһэн бэлэй. Тус нислэгиин үеэр хэрэглэгдэһэн кодиинь "хуша" хэмээх үгэ (Кедр) байба. Восток хүлэг дэлхэйн татаха хүшэнһээ гарша, сансарта 1 саг 50 минут оршом байһан болоод дэлхые нэгэ тойроһон.

Нислэгэй үеэр Гагарин ТАСС агентлаг түүниие ахмадһаа хошууша боложо сол ахиһан тухай нэбтэрүүлжэ буйга һунгаһан гэдэг. Энэнь түүниие амида эргэжэ ерэхгүй байха хэмээн засагай газарай холбогдохо албан тушаалтнууд таамаглажа байһанһаа үүдэлтэй ажа. Ушириинь Восток хүлэгэнь агаар мандалда бусажа ороод, 7000 метрын үндэрһээ ниидхэшээ һуудалтайнь гарган, шүхэрээр буулгаха гэһэн аюултай заршимтай байлаа.

Эхэ дэлхэйдээ хүлэ табимагса Гагарин алдар хүндээр булуулһан юм. Никита Хрущевтай уулзаха үеэрээ тэрээр Коммунист намай һүр хүшые бахдан магтажа, Зүблэлтын коммунист дэглэмын үзэл һуртэлын нэгэ зэбсэг боложо байлаа. Гагарин дэлхэйн олон хото, уласаар айлшилжа, хүндэтэ иргэн боложо байба.

Сансарын баатар, гэнтын үхэл[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Гэнтын алдар хүндэдэ умбаһан Гагаринай сэдьхэл һанаа тогтоборгүйтэжэ, архинда оржээ.

Тэрээр 1962 ондо ЗХУ-ай арадай хуралай депутатаар һунгагдаһан юм. Гагарин сансарһаа эргэжэ ерэһэныхээ дараа Ододой хотохондо һууришижа, сансарын хүлэг зохёон бүтээхэ түсэбдэ оролсожо байба.

Сэрэгэй нисэгшэ байһан тэрээр 1968 оной 3 һарын 27-ой үдэр һургуулилтын нислэг үйлдэжэ байгаад МиГ-15УТИ онгостойгоо унажа наһа бараһан юм. Ослын шалтгаан тодорхой болоогүй бөгөөд 1986 ондо дэлгэгдэһэн баримтаһаа үзэбэл тэрэ хабида нисэшье байһан Су-11 онгосоной үндэр хурданһаа боложо үүссэн агаарын урсгалда орожо ударидалагаа алдан унаһан гэһэн таамаглал хэжээ.

2005 ондо ослын талаарха шэнэ дүгнэлтэ гаршье, онгосоной агааржуулагшьень эбдэрһэн гү, али үмэнэхэ нисэгшиин алдаанһаа онгорхой орхигдоһонһоо болоод хүшилтүрэгшэ алдагдаһан хэмээн тайлбарлажээ.

Мүн үзэхэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Commons-logo.svg Энэ хуудаһан Юрий Гагарин гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Гаданай холбооһон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q83552"></a>
  • 2,0 2,1 data.bnf.fr: open data platform, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj — 2011.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20666306"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a>