Хубисхал

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха

Хубисхал (ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯ) гээшэ засаг журамай гү, али байгуулгын дүримдэ гэнтэ хубилалта юм. Хубисхал гэжэ юрэнхыдөө ниигэмэй, улас түрын системэдэ хубилалта удхатайгаар хэрэглэхэдэгшье һаа, эдэй засаг, соёл, үзэл бодолго гэхэ мэтэ янза бүриин һалбарта гэнтын хубилалтануудые хубисхал гэгдэнэ[1].

Хубисхал юрэнхыдөө ниигэмэй журамда гү, али улас түрын системэдэ хубилалта гэжэ удхатай[2]. Нью-Йоркын ехэ һургуулиин профессор Джефф Гудвин хубисхалтын онсолигынь иигэжэ тайлбарилна: «Мүнөөгэй улас гүрэн гү, али засаг журамда эсэргүүсэдэг хуули ёһонһоо гадна, хүсэрхылэл гэхэ мэтэ арга замаар улас гүрэниие гү, али засагые унагаажа шэнэ засагые байгуулдаг массын ниигэмэй хүдэлөөниие хубисхал гэнэ... Энэһээ гадна, хубисхал гээшэ энгын массын хүдэлөөн ба дэглэмэй хубилалта бэшэ аад, улас түрын, эдэй засагай, ниигэмэй, соёлой гэнтэ үндэһэн хубилалтада хүргэнэ»[3].

Улас түрын бодолгын хубисхал болон ниигэм эдэй засагай хубисхал болбол социологи, политологи, түүхэ гэхэ мэтэ ниигэмэй эрдэм ухаанай шэнжэлэлэй асуудал мүн.

Улас түрын хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Оршон үеын арадшалһан хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Франциин Июлиин хубисхалые тэмдэглэдэг Эжен Делакруагай «Арад зоноо ударидадаг Эрхэ сүлөө»

Социалис хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Орос хубисхалые тэмдэглэдэг Иван Владимировой «Бүргэдые арилаг саашаа!»

Социализмда эсэргүү хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Арадшалһан хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Литвада СССР-дэ эсэргүү хубисхал

Лалын хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Соёл бодолгын хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Эдэй засагай хубисхал[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. Ulrich Weiß: Revolution/Revolutionstheorien. In: In: Dieter Nohlen (Hrsg.): Lexikon der Politik, Band 7: Politische Begriffe. Directmedia, Berlin 2004, S. 563.
  2. Jack Goldstone, "Theories of Revolutions: The Third Generation, World Politics 32, 1980:425-53
  3. Jeff Goodwin, No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945-1991. Cambridge University Press, 2001, p.9