Сагаан будаа

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Тутарга
Oryza sativa
Oryza sativa
Биологиин классификаци
Аймаг: Ургамал
Хубаалга: Magnoliophyta
Анги: Liliopsida
Баг: Poales
Обог: Poaceae
Түрэл: Oryza

Тутарга (ᠲᠤᠲᠤᠷᠭ᠎ᠠ) гү, али сагаан будаа (ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠪᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ) — хоол хүнһэндэ хэрэглэгдэдэг ургамалай үрэ таряанай нэгэ түрэл юм. Дулаан газар ургаха ба голшолон Ази, Африка, мүн Италиин хойто хэһэг, Хойто Америкын баруун эргээр ургана. Тутаргань олон орондо голлохо хүнһэндэ хэрэглэгдэжэ байна. Түүхэйгээр эдихэгүй, шанаха, агшааха зэргээр болгожо хэрэглэдэг. Зарим газар, Испани зэргэтэ тутаргаа эхилээд оливой тоһон гү, али сүсэгын тоһондо хуураад дараань уһан юумэн гү шүлэн хэжэ болгодог.

Сагаан будаае Японой сакэ архи гэхэ мэтэ согтууруулха ундаа хэхэд ашаглана. Хамагай анха эртэнэй Хитад, Энэдхэгтэ ургаһан гэжэ тоосогдодог. Япондо анха тутарга нэбтэрһэниинь МЭҮ 1 зуун гэгдэхэ болоод МЭҮ 2, 3 зуунһаа үргэн хэрэглэхэ болобо. Энэдхэгһээ үмэнэдэ Европо болон Африка руу тархаһан байна. Тутаргые тэгшэ үргэн, уһаар дүүргэһэн талмайда тарижа ургуулдаг. Ургасаа хурааха дүхүүлээд талмайһаа уһаа шабхана.

Тутаргын таряалалта ба заха зээл[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Жэлдэ дэлхэй даяар 610 сая тонно тухай тутарга таряалагдадаг. Улаан буудай 605.9 сая тонно, кукуруза 695 сая тонно тус бүри таряалагдаха болоод энэ гурбаниинь таряалалта болон хэрэглээгээр хамагай эхинэй гурбада ородог үрэ таряа юм. Тутаргын 90 оршом процент Азида таряалагдана. Тэргүүн байрада орохо уласуудынь Хитад, Энэдхэг, Индонези гэхэ мэтэ. Хамагай томо экспортлогшо орониинь Тайланд, түүниин дараагаар АНУ, Энэдхэг, Пакистан зэргэ болно.

Холбооһон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]