Малайзи

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Малайзи
ᠮᠠᠯᠠᠶᠢᠽᠢ ᠤᠯᠤᠰ
Malaysia
Түрын туг Түрын һүлдэ
Уряа: «Bersekutu Bertambah Mutu»
Түрын дуулалай нэрэ:
«Negaraku»
(Оромни)

Ниислэл Emblem Kuala Lumpur.png Куала-Лумпур
Албан хэлэн Малай хэлэн
Захиргаан
 -  Хаан Абдул Халим Муадзам Шах
 -  Юрэнхы сайд Наджиб Тун Разак
Тусгаар тогтонол
 -  31.08.1957 Тусгаар амяарлан тогтобо 
ДНБ (ХАШТ) 2012 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $521.963 тэрбум[1] 
 -  Нэгэ хүндэ $17,675[1] 
ДНБ (Нэрлэһэн) 2012 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $340.002 тэрбум[1] 
 -  Нэгэ хүндэ $11,513[1] 
ОТББЭ (2009 [2]) 46.2 (36)
ХХИ (2010) Increase 0.769[3] (һайн) (64)
Мүнгэн тэмдэгтэ Малайзиин ринггит (MYR)
Сагай бүһэ +8
Интернет домэйн .my

Малайзи (малайгаар Malaysia) — Малай болон ондоо Британиин эзэмдэлгэтэй (Сингапур, Саравак ба Сабах) нэгэдэһэнэй үрэ дүндэ 1963 оной 9 һарын 16 үдэрдэ байгуулһан Зүүн-Урда Азиин улас. Ниислэл — Куала-Лумпур хото (2009 оной тоололгоор 1 809 мянган хүн зонтой). 1965 ондо Сингапур Малайзиһаа гаража тусгаар амяарлан тогтобо. 1966 онһоо хойшо Саравак ба Сабах албан еһоор Зүүн Малайзи нэрэтэй боложо, Малайн хуушан нютагынь Баруун Малайзи нэрэтэй болобо. 1972 онһоо Баруун Малайзи Хахад аралай (Хойгой) Малайзи нэрлэжэ, Зүүн Малайзида Саравак ба Сабах дахин һэргээбэ.

Ниитэ газар нютагай талмайнь 330,4 мянган дүрбэлжэн км. Холбоото уласай 9 можо уласуудые удамшалай ударидагшад (ехэнхидээ султанууд) толгойлно. Хоер танхимтай хурал. Эдэ дундаһаа Малайзиин Дээдэ захирагша зэргэтэй хааниие һунгана. Куала-Лумпур хото Малайзиин ниислэл хото гэдэгшье һаа, 1999 онһоо гүрэнэйнгөө засаг захиргаанай түб Путраджая хотодо байна. Ондоо хотонууд: Джорджтаун, Ипох, Джохор-Бару, Петалинг-Джая, Кучинг.

2015 оной тоосогоор 30 987 мянган хүн зонтой, нягтаралынь 85,8 хүн; хүн зонойнгоо 51 % хотынхид; малайшууд ба ондоо уугуул угсаатад 59 %, хитадууд 32,1 %, Урда Азиинхид 8,2 %. Һүзэгтэд дунда – 50 % оршом лалын шажантад, буддын шажантад – 20 %, христос шажантад, энэдхэгэй шажантад, күнзын шажантад – 5 %, сикхууд, бахайшууд. Албан еһоной хэлэнүүд – малай хэлэн; англи хитад ба тамил хэлэншье бии.

VII–XIV зуун жэлэй хоорондо мүнөө үеын Малайзиин газар нютагынь Шривиджая уласай хэһэг байгаа. 1511 ондо Малаккые португалшуудай эзэлһэниинь колониализацилгын эхилһэниие тэмдэглэбэ. 1641 ондо һолланшууд һэлгэжэ ерээд, XVIII зуун жэлһээ англишуудай засаг доро оробо. 1914 ондо бүхэ орониие мэдэлдээ эсэслэн абаа.1941–45 оной хоорондо японшуудай эзэлбэ.

Холбооһон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Ази
LocationAsia.svg Азербайджан · Арабын Нэгэдэһэн Эмир Улас · Армени · Афганистан · Балба · Бангладеш · Баhрэйн · Брүнэй · Бутан · Вьетнам · Гүржи · Египет · Зүүн Тимор · Израиль · Индонези · Йордан · Ирак · Иран · Йемен · Казахстан · Кампучи · Катар · Кипр · Кувейт · Кыргызстан · Лаос · Ливан · Малайзи · Мальдив · Монгол Улас · Мьянмар · Оман · Ородой Холбооной Улас · Пакистан · Саудын Араб · Сингапур · Сири · Узбекистан · Урда Солонгос · Таджикистан · Таиланд · Туркменистан · Түрэг Улас · Филиппин · Хитад Улас · Хойто Солонгос · Шри Ланка · Энэдхэг · Япон
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Malaysia. International Monetary Fund.
  2. Gini Index. World Bank.
  3. National Human Development Reports for Malaysia. United Nations.