Америкын Нэгэдэһэн Улас

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Америкын Нэгэдэһэн Улас
United States of America
Уряа: англи In God We Trust
Түрын дуулалай нэрэ:
англи The Star-Spangled Banner

Ниислэл Вашингтон хото
Албан хэлэн Англи хэлэн(де-факто)
Түрэ засаг Холбооной улас
 -  Юрэнхылэгшэ Барак Обама
Уласай хурал Конгресс → «Ехэ Хурал»
 -  Дээдэ танхим Сенат → «Шуулган»
 -  Доодо танхим «Түлөөлэгшын танхим»
Түүхэ
 -  1776 - 7-дугаар һарын 4 Британиас тусгаар тогтносон 
 -  1783 - 9 -дугаар һарын 3 Британи хүлээн зөвшөөрсөн 
 -  1788 - 6-дугаар һарын 21 Одооны үндэһэн хуули 
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлдээ 9 826 675 км2 
 -  Уһанай процент (%) 6.76 %
Хүн зон
 -  Тоосоо (2011) 312,670,000[1] 
 -  Хүн зоной нягтарал 33.7 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $15.065 их наяд[2] (1)
 -  Нэгэ хүндэ $48,147[2] (8)
ДНБ (Нэрлэһэн) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $15.065 их наяд[2] ({{{ДНБ_нэрлэһэн_эрэмбэ}}})
 -  Нэгэ хүндэ $48,147[2] (15)
ОТББИ (2007) 45.0 (39)
ХХИ (2011) Increase 0.910[3] (онц сайн) (4)
Мүнгэн тэмдэгтэ [[АНУ-ай доллар ($)]] (USD)
Сагай бүһэ -5һаа -10
Интернет домэйн .us .gov .mil .edu
Телефоной код +1

Америкын Нэгэдэһэн Улас гү, али АНУ - (англи The United States of America) Хойто Америкын дунда хэһэгтэ байралдаг улас юм. Дэлхэйн улас оронуудай дунда газар нютагаараа гурбадахида орожо (9,518,900 км²[4] гү, али 9,522,057 км²[5] гү) 313 сая оршом хүн зонтой, мүн дэлхэйдэ хүн зоной тоогоор гурбадахида ороно. Дэлхэйн эгээн ехэ ДХБ-тэй эдэй засаг. АНУ-гай хойто талаараа Канада, урда талаараа Мексика уласуудтай газараар хилэлжэ, баруун талаараа Номгон далай, зүүн талаараа Атлантын далайгаар хүрээлэгдэнэ. Канадаар тусгаарлагдаһан Аляскын баруунтаа Росситой уһаар хилэлнэ. Засаг захиргаанай хубида үндэһэндээ 50 можл улас, 1 холбооной тойрог (Колумбиин тойрог) бүгэдэ 51 нэгэжэдэ хубаагдана. Харин, нэгэ хэды дэлхэйн далай тэнгисүүдээр байдаг эзэлһэн аралнуудтай.

Түүхэ[заһабарилха]

Джон Трамбуллай "Тусгаар тогтонолын тунхаг" зураг

1492 ондо Америкын нээгдэнһээ хойшо, тэндэ олон колонинууд бии боложо эхилбэ. Нэгэ хэды зуун жэлнүүдэй һүүлдэ тэндэхи Британиин 13 колонинууд өөд хоорондоо ниилэжэ 1776 ондо һалан тусгаарлажа, Америкын Нэгэдэһэн Улас бусад улас ороноор хүлеэн зүбшөөрэгдөө һэн.

1787 ондо баталагдаһан Үндэһэн хуулиин дагуу АНУ-нь холбооной улас боложо анхалан байһан 13 можо улас дээрэ 19, 20-р зуунай туршада шэнээр 37 можо улас нэмэгдэһэн тула тус улас Хойто Америкын ехэнхиие эзэлһэн томоохон гүрэн болон үргэжэбэ.

1861-1865 ондо дэгдэһэн Эрхэтэй дайн болон 1930-аад оной эдэй засагай Ехэ химаралай үень АНУ-ай түүхын хамагай эгзэгтэй үе гэжэ үзэдэг байна. Дэлхэйн I, II дайнда байгуулһан илалта болон 1991 ондо үндэрлэһэн Хүйтэн дайнһаа (The Cold War) хойшо АНУ-нь дэлхэйн хамагай хүшэрхэг гүрэнэй статусаа хадагалһаар байна.

Можо уласууд[заһабарилха]

Map of USA with state names ru(2).svg


Зүүлтэ[заһабарилха]

  1. "U.S. POPClock Projection". U.S. Census Bureau. Figure updated automatically.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 United States. International Monetary Fund. 2011-10-09-д хандсан.
  3. Human Development Report 2011. United Nations (2011). 5 November 2011-д хандсан.
  4. Атлас мира, ПКО «Картография» федеральной службы геодезии и картографии России, Москва, 2005
  5. Энциклопедия Британника, статья «United States». (англ.)

Холбооһон[заһабарилха]

Ехэ Найман
 · Flag of France.svg Франци  · Flag of Italy.svg Итали  · Flag of Canada.svg Канада  · Flag of Germany.svg Германи  · Flag of the United States.svg Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас  · Flag of the United Kingdom.svg Ехэ Британи  · Flag of Japan.svg Япон  · ОрХУ Ородой Холбооной Улас
Хойто Америка
LocationAmericas.png Американ Нэгэдэһэн Улас  · Антигуа ба Барбуда  · Баһаамын аралууд  · Барбадос  · Белиз  · Гаити  · Гватемала  · Гренада  · Джамайка  · Доминика  · Доминикана Бүгэдэ Найрамдаха Улас  · Канада  · Коста-Рика  · Куба  · Мексико  · Никарагуа  · Панама  · Сальвадор  · Сент-Винсент ба Гренадин  · Сент-Китс ба Невис  · Сент-Люси  · Тринидад ба Тобаго  · Һондурас