Беларусь

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Бүгэдэ Найрамдаха Беларусь Улас
Рэспубліка Беларусь
Республика Беларусь
Түрын туг Түрын һүлдэ
Түрын дуулалай нэрэ:
Загбар:Lang-be
«Бүгэдэ Найрамдаха Беларусь Уласай дуулал»

Ниислэл Coat of arms of Minsk.svg Минск
Албан хэлэн Белорус, ород
Арад түмэн  83,7 % — белорус
8.3 % — ород
3.1 % — поляк
5,9 % — бусад[1]
Түрэ засаг Бүгэдэ найрамдаха улас
 -  Юрэнхылэгшэ Александр Лукашенко
 -  Юрэнхы сайд Михаил Мясникович
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлдээ 207 595 км2 
ДНБ (ХАШТ) 2010 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $131.201 тэрбум[2] 
 -  Нэгэ хүндэ $13,909[2] 
ДНБ (Нэрлэһэн) 2010 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $54.713 тэрбум[2] 
 -  Нэгэ хүндэ $5,800[2] 
ОТББЭ (2005) 27.9[3] (бага
ХХИ (2010) Increase 0.732[4] (һайн) (61)
Мүнгэн тэмдэгтэ Беларусиин рубль (BYR)
Сагай бүһэ Зүүн Европын саг (НЗНЦ+2)
Интернет домэйн .бел .by
Телефоной код +375

Беларусь (белорус Беларусь, «Сагаан Ород»; ород Беларусь, Белоруссия), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Беларусь Улас — Зүүн Европодо оршохо далайда гаралгагүй улас юм. Хойто болон зүүн талаараа Оросой холбоото улас, урда талаараа Украина, баруун талаараа Польшо, баруун хойто талаараа Литва, Латви уласуудтай хиллэнэ. Ниислэл Минск; бусад томохон хотонуудые дуридабал, Брэст, Гродна, Гомель, Могилёв, Вицебск. Тус уласай газар нютагай 40 хуби ой модоор хушагдаһан[5] болон хүдөө ажахы, ажаүйлэдбэриин һалбаринууд үндэр хүгжэһэн.

XX зууниие хүрэтэр белорусууд өөрһэдын үндэһэнэй үзэл һанаае түлэбшүүлхэ боломжоор бага байһан болоод энэ оршон үеын Беларусь уласай нютаг дэбисхэр Полацкын гүнлиг, Литвагай гүнтэ улас, Речь Посполита зэргэ уласуудай мэдэлдэ хэдэн зуунай турша байһантай холбоотой. 1918-19 ондо богони наһатай Бүгэдэ Найрамдаха Беларусь Арад Улас бии боложо, тун удалгүй Зүблэлтэ Холбооной бүрилдэхүүндэ Зүблэлтэ Социалис Бүгэдэ Найрамдаха Белорус Улас нэрэтэйгээр нэгдэн оробо.

Тус уласай мүнөөнэй хилэ 1939 ондо бүрилдэн тогтоһон болон тэрэ үедэ Польшо-Зүблэлтын дайнаар нэгэ хэһэг газар нютагые Польшоһоо һалган абажа, ЗСБН Белорус Уласта нэгэдхэһэн ажа. Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ Беларусиин нютаг дэбисхэр Нацис Германида эзэлэгдэжэ, хүн зонойнгоо гурбанай нэгые, эдэй засагай нөөсынгөө хахадһаа үлүүе алдаа һэн[6]. Беларусиин парламент өөрын тусгаар байдалаа 1990 оной 7 һарын 27-нда зарлаһан болон СССР задарһанаар 1991 оной 8 һарын 25-нда тусгаар тогтонол хүлеэн зүбшөөрэгдөө. 1994 онһоо тус уласай юрэнхылэгшээр Александр Лукашенко ажаллажа байна. Россиин талые баримталһан тэрэниие баруунайхи дарангылагша гэжэ шүүмжэлдэг. 1996 онһоо хойшо Беларусь улас ОХУ-тай Ород Беларусиин Холбоо гэһэн нэгэдэмэл улас бии болгохо хэлэлсээр хэжэ байгаа.

Беларусиин 9.85 сая хүн зоной ехэнхи ниислэл Минск болон тэрэниие тойроһон можын түбүүдтэ түблэрһэн байдаг[7]. Хүн зоной 80 % шахуу Беларусь үндэһэтэн болоод ород, польшо, украин үндэһэтэнэй үсөөнхи бүлгэмүүд ажаһууна. 1995 ондо ябагдаһан бүхы арад түмэнэй һанал асуулгын үрэ дүндэ тус улс беларусь, ород гэһэн 2 албан ёһоной хэлэтэй болоһон юм.

Засаг захиргаанай хубаари[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

№ зурагта Можо Шууданай
индекс
Байгуулгын
огноо
Талмай км²
(1.01.2012)
Хүн зон
(1.01.2013)
Засаг захиргаанай
түб
Туг Газарай зураг
2 Брестын можо 224000 189007034 декабря 1939 032 786,44 01 390 364 Брест Flag of Brest Voblast, Belarus.svg
Минская можо Брестская можо Гомельская можо Гродненская можо Могилёвская можо Витебская можо МинскАдминистративное деление Республики Беларусь (при нажатии на изображённую можо осуществляется переход на соответствующую статью)
7 Витебскын можо 210000 184612281938 оной 1 һарын 15 040 050,32 01 208 018 Витебск Flag of Vitsebsk Voblasts.svg
3 Гомелиин можо 246000 181912141938 оной 1 һарын 15 040 369,51 01 427 638 Гомель Flag of Homyel Voblast.svg
4 Гроднын можо 230000 195901031944 оной 9 һарын 20 00 25 126,98 00 1 058 415 Гродно Flag of Hrodna Voblasts.svg
6 Минскын можо 220000 183606151938 оной 1 һарын 15 039 894,75 01 401 861 Минск Flag of minsk province.jpg
5 Могилёвой можо 212000 191202141938 оной 1 һарын 15 029 068,63 01 076 485 Могилёв Flag of Mahilyow Voblast.png

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. 2009 оны хүн амын тооллого
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Belarus. International Monetary Fund. 20 April 2011-д хандсан.
  3. Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. 1 September 2009-д хандсан.
  4. Human Development Report 2010. United Nations (2010). 5 November 2010-д хандсан.
  5. Беларусь: Боломж бололцооны цонх (66-р хуудасны 15-р хүснэгт) (англи хэлээр) (PDF). Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага.
  6. Axell, Albert (2002). Оросын Баатрууд, 1941–45. Carroll & Graf Publishers, 247. ISBN 078671011X. 
  7. Беларусийн тухай - Хүн ам. НҮБ-ын Беларусь дахь салбар (2003). 2009 оны 5 сарын 30-д хандсан.
Европо
LocationEurope.png Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македони · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони