Унгар

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Унгар Улас
Magyarország
Түрын туг Түрын һүлдэ
Түрын дуулалай нэрэ:
Isten, áldd meg a magyart!

Ниислэл Coa Hungary Town Budapest big.svg Будапешт
Албан хэлэн Унгар
Түрэ засаг Бүгэдэ найрамдаха улас
 -  Юрэнхылэгшэ Янош Адер
 -  Юрэнхы cайд Виктор Орбан
Уласай хурал унгар Országgyűlés
(«Уласай Хурал»)
Байгуулха
 -  Австри-Унгарын бутралаар 1918 оной 10 һарын 17 
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлдээ 93 030 км2 (109)
ДНБ (ХАШТ) 2010 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $187.627 тэрбум[1] 
 -  Нэгэ хүндэ $18,738[1] 
ДНБ (Нэрлэһэн) 2010 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $128.960 тэрбум[1] 
 -  Нэгэ хүндэ $12,879[1] 
ОТББЭ (2008) 24.96 (бага) (3)
ХХИ (2011) Increase 0.816[2] (маш сайн) (38)
Мүнгэн тэмдэгтэ Унгарай форинт (HUF)
Сагай бүһэ +1
Интернет домэйн .hu
Телефоной код +36

Унгар Улас (унгараар Magyarország) болбол Карпатын доро газарта байрладаг далайда гаралгагүй түб Европын улас юм. Австри, Словаки, Украина, Румыни, Серби, Хорвати, Словени уласуудтай хиллэнэ. Ниислэл болон эгээн томо хотонь Будапешт. Унгар Улас ЭЗХАХБ, НАТО, Европын Холбооной гэшүүн, Шенгенэй хэлэлсээртэ нэгэдэһэн. Албан ёһоной хэлэниинь Ураал хэлэнэй бүлэгэй унгар хэлэн юм. Тус хэлэн энэдхэг-европо хэлэнэй изагуурта багтадаггүй Европын Холбооной дүрбэн албан ёһоной хэлэнэй нэгэн юм.

Түүхэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Унгарай Гэгээн Иштванай титим

Унгарнууд манай эринэй VIII-IX дүгээр зуун жэлдэ Альпа, Карпата, Татра шэлэ нюруугай хүнды Панониин ехэ талада нүүдэллэн ошожо һууришаба. Унгарнуудай ударидагша Арпад Унгар хаанта уласые үндэһэлэн байгуулһан болон тэрэнэй гуша I Иштван 1000 ондо Римһээ эльгээһэн титимые зүүн хаан шэрээндэ һуугаа. Унгар үндэһэтэн IX зуунда бүрин түлэбшэжэ, бэе даанги үндэһэтэн боложо бүрилдэһэн ба 1001 онһоо түрэтэ ёһо тогтоһон гэжэ үзэдэг. Унгарнууд түүхын туршада Римэй эзэнтэ гүрэн, Ехэ Монгол Улас добтолгоон, Осман, Һабсбургын ноёрхол доро байһан болон хожом XVII-дугаар зуунда Австри-Унгарай эзэнтэ улас болон тогтоһон. Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай һүүлээр Австри-Унгарай эзэнт гүрэн задаржа, 1918 ондо Унгар бэе даанги улас болобо.

Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай һүүлдэ Унгар Зүблэлтэ мэдэлдэ абтажа, Унгарта коммунис дэглэм тогтоһон. Унгар Улас 1956 ондо Варшавын хэрээһээ гаража, олон намай тогтолсоотой арадшалал, заха зээлиин эдэй засагай замда шэлжэхэ оролдолго хэһэн болобошье, тэрэниие зүблэлтын оролсоотойгоор сэрэг, зэбсэгэй хүсөөр дараһан түүхэтэй.

1990 оной эхеэр социалис системэ задарһанаар Унгар Уласта арадшалал, шэнэшлэлэй үйлэ ябаса тайбан замаар ябажа, арадшалһан ниигэмэй тогтолсоондо шэлжэһэн. 1999 ондо НАТО-до, 2004 ондо Европын Холбоондо тус тус ороһон ба 2007 оной 12 һарада Шенгенэй хэрээндэ нэгэдэн ороһон юм.

Уласай түрын бодолго[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Унгар болбол парламентын засаглалтай, арадшалһан улас юм.

Хуули тогтоохо байгуулга[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Унгарай Уласай Хурал

Уласай Хурал (Országgyűlés) 199 һуудалтай. Уласай Хуралай һуудалай 106-иие намуудһаа нэрэ дэбшүүлэн, тойрогой һунгагшадай һаналаар, 4 жэлэй хугасаатай шууд һунгажа, үлэһэн 93 һуудлые намуудай абаһан һаналай хубяар бүридүүлдэг холимог системэтэй. Уласай Хуралые һунгаха һунгуули 2013 оной 4 һарын 6-нда ябагдаһан.

Уласай Хуралай дарга ноён Кёвер Ласло (ФИДЕС). Уласай Хурал парламентдахи намуудай түлөөлһэн 5 орлогшо даргатай. Уласай Хуралай удаадахи ээлжитэ һунгуули 2018 оной хабар болоно.

Гүйсэдхэхэ засаг[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Юрэнхылэгшэ Янош Адер (ФИДЕС) 2012 оной 5 һарада һунгагдаһан. Юрэнхылэгшэ 5 жэлэй хугасаатайгаар Уласай Хуралһаа һунгагдадаг.

Юрэнхы сайд Орбан Виктор (ФИДЕС) 2010 оной 5 һарын 29-һөө томилогдон ажаллажа байна. Юрэнхы сайдые Юрэнхылэгшын һанал болгоһоноор Уласай Хурал томилдог. Засагай газарай танхимай гэшүүдые эрхэ баригша нам болон Юрэнхы сайд Юрэнхылэгшэтэй зүбшэлсэһэниие дахажа Уласай Хурал батална.

2014 оной 5 һарын 10-нда шэнэ Засагай газарые эмхилэн байгуулһан. 8 яаман, 11 засагай газарай гэшүүнтэй. Засагай газар Юрэнхы сайдай нэгэ орлогшотой ба Засагай газарай Хэрэг эрхэлхэ газарай даргань Засагай газарай гэшүүн, түрын сайдай эрхэ мэдэл хэрэгжүүлдэг.

Үндэһэн хуули[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

1949, 1972, 1989, 1997 ондо нэмэлтэ хубилалта хэһэн ба мүнөөнэй эрхэ баригшад Шэнэ үндэһэн хуули болбосоруулан 2011 оной 4 һарын 25-нда баталжа, 2012 оной 1 һарын 1-һээ хүсэн түгэлдэр үйлэшэлжэ байгаа.

Шэнэ үндэһэн хуулида 5 удаа хубилалта оруулаад байна.

Хуули эрхэ зүйн системэнь Германи маягай загбартай.

Засаг захиргаанай хуубари[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Газар (орон)
HU NUTS 1.png
Можо (бүһэ)
HU NUTS 2.png
Аймаг (хушуу)
HU NUTS 3.png
Хүн зон
(2012)
Түб Унгар
(Унгарай түб газар)
Түб Унгар
(Унгарай түб можо)
Coa Hungary Town Budapest big.svg Будапешт 1,740,041
FLAG-Pest-megye.svg Пешт 1,245,048
Дунантуль
(Дунайн саада газар)
Түб Дунантуль
(Дунайн саада
газарай түб можо)
FLAG-Fejér-megye.svg Фейер 425,581
FLAG-Komárom-Esztergom-megye.svg Комаром-Эстергом 310,200
FLAG-Veszprém-megye.svg Веспрем 354,565
Хойто Дунантуль
(Дунайн саада
газарай хойто можо)
FLAG-Gyor-Moson-Sopron-megye.svg Дьёр-Мошон-Шопрон 451,827
FLAG-Vas-megye.svg Ваш 256,458
FLAG-Zala-megye.svg Зала 285,154
Урда Дунантуль
(Дунайн саада
газарай урда можо)
..Baranya Flag(HUNGARY).png Баранья 388,907
FLAG-Somogy-megye.svg Шомодь 315,850
FLAG-Tolna-megye.svg Тольна 229,116
Хойто Альфёльд хоёр
(Хойто газар ба
дооро газар)
Хойто Унгар
(Унгарай хойто можо)
FLAG-Borsod-Abauj-Zemplén-megye.svg Боршод-Абауй-Земплен 678,261
FLAG-Heves-megye.svg Хевеш 305,336
FLAG-Nograd.svg Ноград 198,933
Хойто Альфёльд
(Хойто дооро газар)
..Hajdú-Bihar Flag(HUNGARY).png Хайду-Бихар 538,037
FLAG-Jasz-Nagykun-Szolnok.svg Яс-Надькун-Сольнок 383,128
Flag-Szabolcs-Szatmar-Bereg-megye.svg Сабольч-Сатмар-Берег 551,871
Урда Альфёльд
(Урда дооро газар)
FLAG-Bacs-Kiskun-megye.svg Бач-Кишкун 522,312
FLAG-Békés-megye.svg Бекеш 357,740
FLAG-Csongrad-megye.svg Чонград 419,366
3 газар 7 можо 19 аймаг + Будапешт 9,957,731

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Hungary. International Monetary Fund. 21 April 2011-д хандсан.
  2. Human Development Report 2011. United Nations (2011). 2 November 2011-д хандсан.
Европо
LocationEurope.png Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македони · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони