Итали

Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи — Википеэдиһээ
(перенаправлено с «Итаали»)
Шууд ошохо: тамаралга, хайха
Бүгэдэ Найрамдаха Итали Улас
Repubblica italiana
Түрын туг Түрын һүлдэ
Түрын дуулалай нэрэ:
Италишуудын дуун
(Il Canto degli Italiani)

Ниислэл Рома
Албан хэлэн Итали хэлэн
Түрэ засаг Парламентын бүгэдэ найрамдаха засаг
 -  Юрэнхылэгшэ Сержио Маттарелла
 -  Юрэнхы һайд Маттео Ренци
Уласай хурал Парламент → «Ехэ Хурал»
 -  Дээдэ танхим Сенат → «Шуулган»
 -  Доодо танхим «Түлөөлэгшын танхим»
Байгуулха
 -  1861 оной 3 һарын 17 Италийн хойго дахи 3 ванта уласууд нэгэдэжэ, Италиин Хаанта Уласые үүсгэһэн. 
 -  1946 оной 6 һарын 2 Бүгэдэ найрамдаха улас болоһон. 
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлдээ 301 338 км2 (71)
 -  Уһанай процент (%) 2.4 %
Хүн зон
 -  Тоосоо (2011) 60,681,514 [1] (23)
 -  Хүн зоной нягтарал 201.2 хүн/км2 
ДНБ (ХАШТ) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $1.828 их наяд[2] (10)
 -  Нэгэ хүндэ $30,165[2] (30)
ДНБ (Нэрлэһэн) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $2.245 ехэ наяд[2] ({{{ДНБ_нэрлэһэн_эрэмбэ}}})
 -  Нэгэ хүндэ $37,046[2] (24)
ОТББЭ (2006) 32[3] 
ХХИ (2010) Increase 0.854[4] (дээдэ) (23)
Мүнгэн тэмдэгтэ [[Евро (€)]] (EUR)
Сагай бүһэ +1
Интернет домэйн .it

Итали (италяар Italia), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Итали Улас (италяар Repubblica Italiana) По голой һаба хүнды дагуу Урда Европодо оршодог улас юм. Итали уласай газар нютаг Апеннинын хахад арал болон Газар дундада тэнгистэ оршохо Сицили, Сардини гэһэн хоёр томо аралые хамардаг. Мүн италишууд хахад аралынь гутал хэлбэритэй харагдадаг ушарһаа "Stivale" гү, али гуталшье гэжэ нэрлэдэг. Итали улас хойто талаараа Альпын уулаар Франци, Швейцари, Австри, Словени зэргэ уласуудтай хилэ залгажа оршодог. Бэеэ дааһан улас болохо Сан-Марино болон Ватикан Италиин нютаг дэбисхэр дотор оршодог.

Итали улас этруск, грек, Римые багтааһан Европын хүсэрхэг соёлнуудай нэгэ үлгы нютаг бэлэй. Ниислэл Рим хотонь түүхэдэ шухала ажа холбогдолтой дэлхэйн хото байгаа. Илангаяа эртэнэй Римэй болон Римэй католик сүмын хубида. Энэ нютагые 3000 жэлэй турша Германи, кельт, франк, ломбард, Византи, грек, сарацин зэргэ улас, аймагууд эзэлэн түримхылжэ, нүүдэллэн һуурижажа байба. Дунда зуунай үедэ хойто зүгэй норманууд дайлажа, харин Ренессанс үедэ Италиин дайн боложо маша олон бэеэ дааһан уласууд болон задарһан. Иим байдалд тэдэниие гаданыхан эзлэн абахань элбэг байба. Харин Итали улас нэгдэжэ түүхэдээ анха удаа тусгаар тогтоноһон үндэһэтэн улас болоһоноор дээрэхэ байдал үгы болоһон. Италиин хаанта засаглалын болон дэлхэйн дайнай үедэ Италинь дотороо маша ехэ зүршил тэмсэлтэй байһан болобшье Италиин Бүгэдэ Найрамдаха Улас бии болоһоноор нүхсэл байдал тогтобортой болоһон.

Мүнөөдэр Итали улас дэлхэйдэ ДНБ-ий хэмжээгээр 7-до, Хүнэй Хүгжэлэй Индексээр 17-до орохо үзүүлэлтэтэй, үндэр хүгжэһэн оронуудай нэгэ юм. Энэ улас Ехэ Найман, Европын Холбоо, Баруун Европын Нэгэдэлын гэшүүн болоод одоогой Европын Холбоониие (1957 ондо Римэй хэрээниие үзэглэһэн) үндэһэлэгшэ оронуудай нэгэ юм. 2007 оной 1 һарын 1-нһээ эхилэн НҮБ-ын Аюулгүйн Зүблэлэй байнгын буһа гэшүүн болоһон. Итали уласай хүн зон Италишуудһаа бүрилдэдэг.

Нэрэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Итали гэдэг үгэнь Һомерэй ἱταλός ("тугал" гэһэн удхатай) гэһэн үгэһөөгаралтай байжа болохо юм. [[МЭҮ 8-р зуун]]ай үедэ анханай Грек һууришигшид Юбоя аралһаа үмэнэдэ Италида (Калабриа) нүүдэлэлэн ерэжэ, шэнэ газараа "Vitulia" газарай гү, али "Тугалуудын газар" гэжэ нэрлэнхэй. Ингэжэ нэрлэгдэһэн хэһэг һүүлдээ хойто хэһэг рүүгээ тэлжээ. Гэхэдээ бүхэли бүтэн хойгые нэрлэхэ болоһон зүбхэн Августусын үедэ байжа.

Түүхэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Римэй Колизей

Италиин нютагаар хэһэн архелогиин малталтууд энэ нютагта хүмүүс Хуущан шулуун зэбсэгэй үе гү, али барагсаагаар 200,000 жэлын үмэнэ амидарша байһаниие нотолдог.

Италинь бүхэли бүтэн Газар дундын тэнгисын бүһэ нютагай ниигэм, соёлой хүгжэлдэ асар ехэ нүлөө үзүүлээд барахгүй Европын соёлдошье мүн гүнзэгэй нүлөөлжэ байһан. Үүнэй үрэ дүндэ бусад томохон соёл иргэншилд нүлөөлжэ байба. Эдгээр соёл иргэншил эртэ үеэһэ энэ бүһэ нютагта оршон тогтоножо байлаа. Дэлхэйн энэ хэһэгтэ Магна Грециин (Magna Graecia) дараа Этрүс, илангаяа Римэй Бүгэдэ Найрамдаха Улас болон Эзэнт гүрний соёл иргэншил олон зууны турш цэцэглэн хөгжжээ. Итали сэргэн мандалтын үеын Европын шэнжлэхэ ухаан, урлагай түб байһан.

Холбооһон[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

Зүүлтэ[заһабарилха | үндэһэн бэшэгые заһабарилха]

  1. Monthly demographic balance: January 2011 (Italian). Istat (10 September 2011). 10 September 2011 үдэртэ хандаһан.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Italy. International Monetary Fund. 14 October 2011 үдэртэ хандаһан.
  3. Distribution of family income – Gini index. CIA – The World Factbook. 9 July 2010 үдэртэ хандаһан.
  4. Human Development Report 2010. United Nations (2010). 5 November 2010 үдэртэ хандаһан.
Европо
LocationEurope.png Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македони · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони


Ехэ Найман
 · Flag of France.svg Франци  · Flag of Italy.svg Итали  · Flag of Canada.svg Канада  · Flag of Germany.svg Германи  · Flag of the United States.svg Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас  · Flag of the United Kingdom.svg Ехэ Британи  · Flag of Japan.svg Япон  · ОрХУ Ородой Холбооной Улас